Art. 479¹²¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 479(121) KPC przesądza, że koszty związane z wykonaniem obowiązku udzielenia informacji nie obciążają ostatecznie tego, kto informacji udziela. Na żądanie obowiązanego lub pozwanego uprawniony (czyli podmiot, na którego wniosek sąd nakazał udzielenie informacji) musi zwrócić poniesione koszty oraz wydatki celowe, jakie wiązały się z przygotowaniem i przekazaniem tych informacji. Przepis nie działa automatycznie - punktem wyjścia jest żądanie zgłoszone przez stronę zobowiązaną do udzielenia informacji. Ustawodawca posłużył się przy tym kryterium celowości, co oznacza, że zwrotowi podlegają wydatki rzeczywiście potrzebne do wykonania nałożonego obowiązku, a nie dowolne koszty poniesione przy okazji. Dodatkowo przepis nakazuje odpowiednie stosowanie art. 277 KPC, dotyczącego zwrotu wydatków i utraconego zarobku świadka, co wyznacza sposób obliczania i przyznawania należności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja znajduje zastosowanie w postępowaniach, w których sąd zobowiązał określony podmiot do udzielenia informacji na wniosek uprawnionego. Warunkiem powstania roszczenia o zwrot jest faktyczne poniesienie kosztów i wydatków pozostających w związku z udzieleniem informacji, a więc np. z wyszukaniem, zestawieniem czy przygotowaniem danych. Konieczne jest zgłoszenie żądania - inicjatywa należy do obowiązanego lub pozwanego, a sąd nie orzeka w tym zakresie z urzędu. Odesłanie do art. 277 KPC oznacza, że zastosowanie znajdą reguły właściwe dla rozliczania należności świadka, z uwzględnieniem specyfiki obowiązku informacyjnego. Zwrot dotyczy wydatków celowych, więc obowiązany powinien być gotowy wykazać, że były one potrzebne i pozostawały w związku z wykonaniem nałożonego obowiązku.

Przykład

Spółka handlowa zostaje zobowiązana do udzielenia informacji o pochodzeniu i ilości nabytych towarów. Aby wykonać ten obowiązek, musi przeszukać archiwum dokumentów, sporządzić zestawienie z systemu księgowego i zlecić przygotowanie kopii dokumentów. Poniesione z tego tytułu wydatki spółka może objąć żądaniem zwrotu skierowanym wobec uprawnionego, powołując się na art. 479(121) KPC. Powinna przy tym wskazać, jakie konkretnie koszty poniosła i dlaczego były one niezbędne do udzielenia żądanych informacji.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest założenie, że sąd sam przyzna zwrot kosztów bez odrębnego żądania - przepis wyraźnie wiąże obowiązek zwrotu z inicjatywą obowiązanego lub pozwanego. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tego zwrotu jako rekompensaty za samą uciążliwość postępowania; chodzi wyłącznie o koszty i wydatki celowe związane z udzieleniem informacji. Trzecim jest przekonanie, że każdy wydatek zostanie uwzględniony - kryterium celowości pozwala ograniczyć zwrot do tego, co rzeczywiście było potrzebne. Warto też pamiętać, że odesłanie do art. 277 KPC jest odesłaniem do odpowiedniego stosowania, a więc z uwzględnieniem różnic między sytuacją świadka a podmiotu udzielającego informacji. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o wysokość kosztów, warto skonsultować się z prawnikiem.