Art. 477¹⁶.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 477(16) Kodeksu postępowania cywilnego nie zawiera obecnie żadnej treści normatywnej - w tekście ustawy widnieje wyłącznie oznaczenie jednostki redakcyjnej wraz z adnotacją "(uchylony)". Oznacza to, że ustawodawca w drodze późniejszej nowelizacji usunął z Kodeksu regulację, która pierwotnie mieściła się pod tym numerem. Numeracja artykułów w kodeksach jest jednak zachowywana także wtedy, gdy dany przepis przestaje obowiązywać, ponieważ przenumerowanie kolejnych jednostek powodowałoby chaos w odesłaniach zawartych w innych ustawach, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Z tego powodu w tekście jednolitym Kodeksu postępowania cywilnego pozostaje "pusta" pozycja, która pełni funkcję wyłącznie porządkową i informacyjną. Uchylony przepis nie może być samodzielną podstawą żadnego żądania, zarzutu ani rozstrzygnięcia sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 477(16) KPC w obecnym stanie prawnym nie ma zastosowania do żadnej sprawy wszczętej i prowadzonej według aktualnie obowiązujących zasad. Jego znaczenie sprowadza się do wymiaru historycznego i systemowego: pozwala zorientować się, że w danym miejscu Kodeksu, w części dotyczącej postępowań odrębnych, istniała kiedyś odrębna regulacja. Uchylenie przepisu nie oznacza automatycznie, że materia, której dotyczył, przestała być w ogóle uregulowana - ustawodawca często przenosi treść do innej jednostki redakcyjnej, włącza ją do przepisu ogólnego albo zastępuje odmiennym rozwiązaniem. Dlatego przy analizie sprawy należy ustalić, jakie przepisy obowiązują w chwili dokonywania czynności procesowej, a przy zdarzeniach z przeszłości - również to, jak kwestię regulowały przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej.

Przykład

Osoba przygotowująca pismo procesowe korzysta ze starszego, papierowego wydania Kodeksu postępowania cywilnego i znajduje tam pełną treść art. 477(16) KPC. Powołuje się na ten przepis w piśmie, licząc, że uzasadni on jej stanowisko procesowe. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu jednolitego okazuje się, że przepis został uchylony, a odwołanie do niego jest bezprzedmiotowe - sąd oceni sprawę wyłącznie na podstawie norm obowiązujących. Prawidłowym działaniem jest ustalenie, która nowelizacja usunęła przepis i jakie regulacje obowiązują obecnie w danym zakresie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis "gdzieś obowiązuje" - adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie temu przeczy. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych zbiorów przepisów, kopii internetowych bez daty aktualizacji lub wzorów pism sprzed nowelizacji. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu działa wstecz na wszystkie zakończone czynności - o skutkach w czasie decydują przepisy przejściowe konkretnej ustawy zmieniającej. Warto też pamiętać, że powołanie uchylonego przepisu nie unieważnia samo w sobie pisma, ale osłabia argumentację i może wymagać jej uzupełnienia. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy zdarzenia sięgają okresu sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.