Art. 477¹⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 477(15) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego, co oznacza, że w tekście ustawy pozostała wyłącznie jednostka redakcyjna z adnotacją "(uchylony)", bez jakiejkolwiek treści normatywnej. Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie zaburzać dotychczasowej numeracji artykułów kodeksu. Gdyby po usunięciu przepisu przenumerowano wszystkie kolejne jednostki, dziesiątki tysięcy odesłań w innych ustawach, orzeczeniach i pismach procesowych przestałyby być czytelne. Z tego względu artykuł figuruje w ustawie jako pusty "slot", ale nie da się z niego wyprowadzić żadnego prawa ani obowiązku. Numeracja z indeksem górnym (477 z indeksem 15) wskazuje przy tym, że przepis został kiedyś dodany do pierwotnego tekstu kodeksu z 1964 r. w ramach późniejszej nowelizacji, a następnie usunięty.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 477(15) KPC nie ma zastosowania w żadnym toczącym się obecnie postępowaniu, ponieważ uchylony przepis nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia sądu ani podstawy zarzutu strony. Znaczenie praktyczne tej jednostki sprowadza się do sytuacji historycznych i porządkowych: przy analizie starszych orzeczeń, komentarzy, wzorów pism czy podręczników, w których do przepisu wciąż się odsyła. Może się także pojawić przy badaniu stanów prawnych sprzed nowelizacji, gdy trzeba ustalić, jakie reguły obowiązywały w dacie określonego zdarzenia procesowego. Warto pamiętać, że skutki czynności dokonanych, gdy przepis jeszcze obowiązywał, ocenia się z uwzględnieniem przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej. Samo umiejscowienie artykułu w części kodeksu poświęconej postępowaniom odrębnym wskazuje, że dotyczył on materii szczególnej, a nie zasad ogólnych procesu.

Przykład

Osoba przygotowująca odwołanie znajduje w internecie starszy wzór pisma, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 477(15) KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Powoływanie się na taką podstawę nie wywoła żadnego skutku, a sąd oceni pismo według przepisów obowiązujących w dniu jego wniesienia. Właściwym działaniem jest odszukanie przepisu, który obecnie reguluje daną kwestię, albo sformułowanie żądania bez wskazywania nieaktualnej podstawy - sąd i tak stosuje prawo z urzędu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro artykuł nadal widnieje w tekście kodeksu, to nadal obowiązuje; adnotacja "(uchylony)" oznacza dokładnie odwrotnie. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia wcześniejsze rozstrzygnięcia wydane na jego podstawie - takie orzeczenia pozostają w mocy. Trzecim błędem jest korzystanie z nieaktualnych, niedatowanych źródeł internetowych zamiast urzędowego tekstu jednolitego ustawy. Warto też odróżniać uchylenie przepisu przez ustawodawcę od utraty mocy na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bo skutki czasowe obu zdarzeń bywają odmienne. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o stan prawny sprzed nowelizacji, warto skonsultować się z prawnikiem.