Art. 458^3a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 458(3a) KPC wprowadza obowiązkowe skierowanie stron do mediacji w określonej kategorii spraw gospodarczych, a mianowicie w sprawach wskazanych w art. 458(2) § 1 pkt 5 KPC. Zgodnie z § 1 sąd kieruje strony do mediacji jeszcze przed posiedzeniem przygotowawczym albo przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę, a więc na bardzo wczesnym etapie postępowania. Paragraf 2 wyłącza stosowanie tej zasady w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym albo w postępowaniu nakazowym, ponieważ postępowania te opierają się na wydaniu nakazu zapłaty bez rozprawy. Jeżeli jednak po wydaniu nakazu zapłaty pozwany wniesie sprzeciw w postępowaniu upominawczym albo zarzuty w postępowaniu nakazowym, obowiązek skierowania stron do mediacji odżywa i sąd realizuje go przed posiedzeniem przygotowawczym lub pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę. Paragraf 3 przesądza natomiast, że skierowanie do mediacji nie zatrzymuje pracy sądu: po wydaniu takiego postanowienia sąd podejmuje czynności służące przygotowaniu posiedzenia przygotowawczego albo rozprawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu w sprawach gospodarczych i tylko do kategorii spraw objętej odesłaniem z art. 458(2) § 1 pkt 5 KPC. Kluczowy jest moment procesowy: skierowanie do mediacji następuje przed pierwszym posiedzeniem, a nie w toku rozprawy. Obowiązek ma charakter ustawowy, co odróżnia go od ogólnej, uznaniowej możliwości kierowania stron do mediacji przewidzianej w przepisach ogólnych Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawach rozpoznawanych początkowo w trybie upominawczym, elektronicznym upominawczym lub nakazowym obowiązek aktualizuje się dopiero wtedy, gdy nakaz zapłaty zostanie zakwestionowany sprzeciwem albo zarzutami i sprawa przechodzi do zwykłego rozpoznania.

Przykład

Spółka budowlana pozywa inwestora o zapłatę wynagrodzenia w sprawie należącej do kategorii wskazanej w art. 458(2) § 1 pkt 5 KPC i wnosi o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Sąd wydaje nakaz, ale inwestor w terminie składa zarzuty, kwestionując zakres i jakość wykonanych prac. W tej sytuacji sąd, zanim wyznaczy posiedzenie przygotowawcze, wydaje postanowienie o skierowaniu stron do mediacji. Równolegle, na podstawie § 3, sąd nie zawiesza swoich prac organizacyjnych i podejmuje czynności zmierzające do przygotowania posiedzenia, tak aby w razie niepowodzenia mediacji sprawa mogła być sprawnie rozpoznana.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skierowanie do mediacji na podstawie art. 458(3a) KPC oznacza przymus zawarcia ugody. Mediacja pozostaje dobrowolna co do wyniku, a strony nie mają obowiązku osiągnięcia porozumienia. Drugie nieporozumienie dotyczy skutków dla biegu sprawy: skierowanie do mediacji nie oznacza, że postępowanie zamiera, ponieważ sąd równolegle przygotowuje posiedzenie. Mylące bywa też założenie, że wyłączenie z § 2 działa trwale - dotyczy ono wyłącznie etapu przed zakwestionowaniem nakazu zapłaty. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy dany spór mieści się w zakresie tego przepisu.