Co stanowi przepis
Art. 458 KPC pełni funkcję porządkującą w postępowaniu odrębnym w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi. W § 1 ustawodawca nakazuje odpowiednie stosowanie w tych sprawach wybranych przepisów dotyczących spraw małżeńskich, a mianowicie art. 426, 429, 431, 434 i 435 KPC. "Odpowiednie stosowanie" oznacza, że przepisy te znajdują zastosowanie z uwzględnieniem odmienności spraw o pochodzenie dziecka, a więc czasem wprost, a czasem z niezbędnymi modyfikacjami. Paragraf 2 reguluje natomiast sytuację szczególną, w której powództwo o ustalenie ojcostwa łączy się z dochodzeniem roszczeń majątkowych związanych z ustaleniem pochodzenia dziecka. W tej części postępowania nie stosuje się art. 429 i art. 456 KPC, a w razie śmierci pozwanego postępowanie co do roszczeń majątkowych ulega zawieszeniu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie ojcostwa. Po prawomocnym zakończeniu tej sprawy postępowanie może zostać podjęte z udziałem następców prawnych zmarłego albo kuratora spadku.
Kiedy ma zastosowanie
Przepis stosuje się w sprawach objętych działem dotyczącym stosunków między rodzicami a dziećmi, a więc przede wszystkim w sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o unieważnienie uznania. Jego kluczowa część, czyli § 2, aktywuje się wtedy, gdy w jednym pozwie łączy się żądanie ustalenia ojcostwa z żądaniami majątkowymi z tym związanymi. Mechanizm zawieszenia uruchamia się dopiero w razie śmierci pozwanego w toku procesu. Kolejność jest tu istotna: najpierw musi zostać prawomocnie przesądzone pochodzenie dziecka, ponieważ dopiero ono stanowi podstawę roszczeń majątkowych.
Przykład
Matka małoletniego wnosi pozew o ustalenie ojcostwa, a jednocześnie żąda zasądzenia świadczeń majątkowych związanych z ustaleniem pochodzenia dziecka. W toku procesu pozwany umiera, zanim sąd wyda wyrok. Sąd, kierując się art. 458 § 2 KPC, zawiesza postępowanie w części dotyczącej roszczeń majątkowych i kontynuuje rozpoznanie sprawy o ustalenie ojcostwa według reguł właściwych dla tego typu spraw. Gdy wyrok ustalający ojcostwo stanie się prawomocny, postępowanie o roszczenia majątkowe może zostać podjęte z udziałem spadkobierców zmarłego albo kuratora spadku.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że śmierć pozwanego automatycznie kończy całe postępowanie. Z art. 458 § 2 KPC wynika, że część majątkowa jest jedynie zawieszana i może być później podjęta. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie odesłania z § 1 jako stosowania wskazanych przepisów "wprost" - ustawa mówi wyraźnie o stosowaniu odpowiednim. Trzeci błąd to zakładanie, że wyłączenia z § 2 obejmują całe postępowanie; dotyczą one wyłącznie tej jego części, która odnosi się do roszczeń majątkowych. Warto też pamiętać, że przepis nie przesądza o zasadności samych roszczeń, lecz jedynie o sposobie prowadzenia postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni układ żądań i sytuację procesową.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
