Art. 457.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 457 KPC nakłada na sąd dwa powiązane ze sobą obowiązki proceduralne w trzech kategoriach spraw rodzinnych: o zaprzeczenie pochodzenia dziecka, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia. Po pierwsze, sąd doręcza prokuratorowi odpis pozwu, dzięki czemu prokurator poznaje treść żądania oraz przytoczone okoliczności faktyczne. Po drugie, sąd zawiadamia prokuratora o terminach rozprawy, aby mógł on wziąć w niej udział, jeżeli uzna to za potrzebne. Przepis nie zobowiązuje prokuratora do wstąpienia do sprawy ani do zajęcia stanowiska - określa jedynie powinności sądu, które mają zapewnić prokuratorowi realną możliwość działania. Rozwiązanie to wynika z tego, że sprawy dotyczące pochodzenia dziecka i stosunku przysposobienia dotykają stanu cywilnego osób, a więc materii, w której ustawodawca dostrzega interes publiczny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 457 KPC stosuje się z mocy prawa, bez wniosku którejkolwiek ze stron i niezależnie od tego, kto zainicjował postępowanie. Wystarczy, że sprawa mieści się w jednej z trzech wymienionych kategorii, aby sąd miał obowiązek przesłać prokuratorowi odpis pozwu i informować go o wyznaczonych terminach. Obowiązek zawiadamiania ma charakter ciągły, obejmuje więc także kolejne terminy rozprawy wyznaczone po odroczeniu. Przepis dotyczy zarówno spraw, w których pozwanym jest dziecko lub jego matka, jak i tych, w których stroną są rodzice adopcyjni. Zaniechanie tych czynności jest uchybieniem procesowym, które może być podnoszone w toku instancji.

Przykład

Mężczyzna wpisany w akcie urodzenia jako ojciec dziecka wnosi pozew o zaprzeczenie ojcostwa, powołując się na wyniki badań i okoliczności zamieszkiwania osobno w okresie poczęcia. Sąd rejestruje sprawę, doręcza odpis pozwu pozwanym, a niezależnie od tego wysyła odpis pozwu prokuratorowi rejonowemu i przy każdym wyznaczeniu terminu przesyła mu zawiadomienie o rozprawie. Prokurator może przyjść na rozprawę, zadawać pytania, składać wnioski dowodowe, może też pozostać bierny i nie zabrać głosu. Sam fakt, że prokurator nie pojawia się w sądzie, nie wstrzymuje postępowania ani nie wpływa na treść rozstrzygnięcia.

Częste nieporozumienia

Strony często zakładają, że udział prokuratora oznacza wszczęcie postępowania karnego albo kontrolę ich życia prywatnego - tak nie jest, chodzi wyłącznie o ochronę interesu publicznego w sprawie cywilnej. Mylne jest też przekonanie, że prokurator występuje po stronie powoda lub pozwanego; działa on samodzielnie i może popierać stanowisko, które uzna za zgodne z prawem i dobrem dziecka. Nie jest prawdą, że rozprawa nie może się odbyć bez prokuratora - art. 457 KPC wymaga zawiadomienia, a nie obecności. Wreszcie strony nie muszą samodzielnie informować prokuratury o sprawie, ponieważ obowiązek ten spoczywa na sądzie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.