Art. 456¹.

Co stanowi przepis

Art. 456(1) KPC nakłada na przewodniczącego obowiązek zawiadomienia określonego mężczyzny o toczącym się procesie dotyczącym macierzyństwa. Zgodnie z § 1, w sprawach o ustalenie macierzyństwa zawiadomienie kierowane jest do mężczyzny, którego dotyczy domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki. Zgodnie z § 2, w sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa zawiadamia się mężczyznę, którego ojcostwa dotyczy wynik postępowania. W obu przypadkach zawiadomienie nie jest zwykłą informacją: przepis wymaga doręczenia takiej osobie odpisu pozwu, a więc pisma, z którego wynika, czego dokładnie żąda powód i na jakich okolicznościach opiera swoje żądanie. Jest to czynność podejmowana z urzędu, niezależnie od tego, czy strony o nią wnoszą.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w procesach dotyczących macierzyństwa, czyli w sprawach o jego ustalenie oraz o jego zaprzeczenie, prowadzonych przed sądem w postępowaniu odrębnym. Przesłanką zastosowania art. 456(1) KPC jest istnienie mężczyzny, którego sytuacja prawna wiąże się z rozstrzygnięciem: albo objętego domniemaniem pochodzenia dziecka od męża matki, albo takiego, którego ojcostwa dotyczy wynik postępowania. Powodem tej regulacji jest ścisły związek między ustaleniem, kto jest matką dziecka, a ustaleniem ojcostwa - zmiana w zakresie macierzyństwa może bezpośrednio wpłynąć na status prawny mężczyzny. Przewodniczący dokonuje zawiadomienia po stwierdzeniu, że taka osoba występuje w danym układzie faktycznym, a jej dane pozwalają na doręczenie.

Przykład

Do sądu wpływa pozew o ustalenie, że matką kilkuletniego dziecka jest inna kobieta niż wpisana w akcie urodzenia. Kobieta wpisana dotychczas jako matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż jest objęty domniemaniem, że dziecko od niego pochodzi. Przewodniczący, stosując art. 456(1) § 1 KPC, zawiadamia tego mężczyznę o toczącym się procesie i doręcza mu odpis pozwu, dzięki czemu mężczyzna dowiaduje się, że rozstrzygnięcie może dotknąć jego pozycji prawnej. Może wówczas świadomie zdecydować, czy i w jaki sposób zareagować na toczące się postępowanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zawiadomienie automatycznie czyni mężczyznę stroną procesu - przepis mówi jedynie o zawiadomieniu i doręczeniu odpisu pozwu, a nie o wciągnięciu go do sprawy jako pozwanego. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tej czynności jako fakultatywnej: brzmienie art. 456(1) KPC wskazuje na obowiązek przewodniczącego, a nie jego swobodne uznanie. Po trzecie, przepis nie reguluje samych przesłanek ustalenia ani zaprzeczenia macierzyństwa - te wynikają z prawa rodzinnego, a nie z procedury cywilnej. Wreszcie mylone bywają obie jednostki redakcyjne: § 1 dotyczy męża matki objętego domniemaniem, a § 2 mężczyzny, którego ojcostwa dotyczy wynik sprawy o zaprzeczenie macierzyństwa. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena statusu procesowego zawiadomionego mężczyzny zależy od okoliczności konkretnego postępowania.