PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 456.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 4 orzeczeń

§ 1.Postępowanie umarza się w razie śmierci jednej ze stron, a jeżeli w charakterze tej samej strony występuje kilka osób, w razie śmierci wszystkich tych osób, z zastrzeżeniem § 2 i 3.

§ 2.W sprawie wytoczonej przez dziecko o ustalenie albo zaprzeczenie macierzyństwa, o zaprzeczenie ojcostwa albo ustalenie bezskuteczności uznania, jak również w sprawie wytoczonej przez dziecko albo jego matkę o ustalenie ojcostwa, postępowanie zawiesza się w razie śmierci pozwanych do czasu ustanowienia przez sąd orzekający kuratora, który wstępuje do sprawy na miejsce zmarłego. Przepis ten stosuje się w sprawie o rozwiązanie przysposobienia w razie śmierci przysposabiającego.

§ 3.W sprawie o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa postępowanie zawiesza się w razie śmierci dziecka, które było pozwanym w sprawie, do czasu ustanowienia przez sąd orzekający kuratora, który wstępuje do sprawy na miejsce zmarłego dziecka. W razie śmierci dziecka, które było powodem w sprawie, postępowanie zawiesza się, a jeżeli zstępni dziecka w ciągu sześciu miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą wniosku o jego podjęcie, sąd postępowanie umorzy.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

IV P 143/15Sąd Rejonowy w Człuchowie

IV P 143/15

Fragment uzasadnienia

… wyrokowania. Inne wypadki umorzenia postępowania, dotyczące konkretnych podstaw, uregulowane zostały w przepisach art. 182 do 183, 428 § 2, art. 446, art. 450 § 2, art. 456 § 1 i 3 k.p.c. W przypadku zaspokojenia roszczenia powoda przez pozwanego w toku procesu nie dojdzie do umorzenia postępowania, jeżeli powód nie cofnie pozwu, ponieważ w dalszym ciągu istnieje żądanie rozpoznania sprawy i orzeczenia o przedstawionym…
Czytaj orzeczenie
VII Pz 135/15Sąd Okręgowy w Łodzi

VII Pz 135/15

Fragment uzasadnienia

… ze skutkiem prawnym lub inne przypadki zbędności postępowania i wyrokowania albo niedopuszczalności wyrokowania (por. np. art. 182-183, 428 § 2, art. 446, art. 450 § 2 oraz art. 456 § 1 i 3 k.p.c. ). Samo zaspokojenie roszczenia bez cofnięcia pozwu wywołuje skutki materialnoprawne, prowadzące do oddalenia powództwa z powodu jego bezzasadności i nie zachodzi przeszkoda w merytorycznym rozpoznaniu sprawy Podobne stanowisko…
  • umorzenie postępowania
  • zasady zwrotu kosztów
Czytaj orzeczenie
II Ca 157/15Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim

II Ca 157/15

Fragment uzasadnienia

… , art. 193 § 3 k.p.c. , art. 444 k.p.c. , art. 214 i 215 k.p.c. , art. 201 k.p.c. , art. 355 k.p.c. , art. 445 § 3 k.p.c. , art. 446 k.p.c. , art. 450 § 2 k.p.c. , art. 456 § 1 i 2 k.p.c. ). Warunkiem wydania wyroku zaocznego jest spełnienie przesłanek z art. 339 § 1 k.p.c. , w szczególności jeżeli pozwany nie wdał się w spór, nie składając odpowiedzi na pozew. Przepis paragrafu 2 art. 339 k.p.c. , ustanawia domniemanie…
  • pożyczka
Czytaj orzeczenie
II Ca 193/15Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim

II Ca 193/15

Fragment uzasadnienia

… – 3, art. 1099 kpc , art. 193 § 3 i art. 444 kpc , art. 214 i 215 kpc , art. 2 kpc , art. 201 kpc , art. 355 kpc , art. 445 § 3 kpc , art. 446 kpc , art. 450 § 2 kpc , art. 456 § 1 i 2 kpc ). Warunkiem wydania wyroku zaocznego jest spełnienie przesłanek z art. 339 § 1 kpc , w szczególności jeżeli pozwany nie wdał się w spór, nie składając odpowiedzi na pozew. Przepis paragrafu 2 art. 339 kpc ustanawia domniemanie…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 456: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 456 KPC reguluje los postępowania w sprawach ze stosunków między rodzicami a dziećmi w sytuacji, gdy w toku procesu umiera jedna ze stron. Zasadą wyrażoną w § 1 jest umorzenie postępowania w razie śmierci strony, a jeżeli po jednej stronie występuje kilka osób (współuczestnictwo), dopiero w razie śmierci wszystkich tych osób. Wynika to ze ściśle osobistego charakteru spraw o macierzyństwo, ojcostwo czy przysposobienie - prawa te nie przechodzą po prostu na spadkobierców. Od tej zasady przewidziano jednak wyjątki opisane w § 2 i § 3, w których zamiast umorzenia następuje zawieszenie postępowania. W tych wypadkach sąd orzekający ustanawia kuratora, który wstępuje do sprawy w miejsce zmarłego, dzięki czemu proces może się toczyć dalej i zakończyć merytorycznym rozstrzygnięciem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w sprawach o ustalenie albo zaprzeczenie macierzyństwa, o zaprzeczenie ojcostwa, o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, o ustalenie ojcostwa oraz o rozwiązanie przysposobienia. Zgodnie z § 2, gdy powództwo wytoczyło dziecko (albo w sprawie o ustalenie ojcostwa - dziecko lub jego matka), a umierają pozwani, postępowanie ulega zawieszeniu do czasu ustanowienia kuratora. Tak samo jest w sprawie o rozwiązanie przysposobienia, gdy umiera przysposabiający. Paragraf 3 dotyczy śmierci dziecka: jeżeli było ono pozwanym, sąd zawiesza postępowanie i ustanawia kuratora, a jeżeli dziecko było powodem, postępowanie zawiesza się, przy czym zstępni dziecka mają sześć miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu na złożenie wniosku o podjęcie postępowania. Brak takiego wniosku w tym terminie skutkuje umorzeniem postępowania przez sąd.

Przykład

Dorosłe dziecko wytoczyło powództwo o ustalenie ojcostwa przeciwko mężczyźnie, który zaprzecza, że jest jego ojcem. W toku procesu, po przeprowadzeniu części dowodów, pozwany umiera. Sprawa nie kończy się automatycznie - sąd na podstawie art. 456 § 2 KPC zawiesza postępowanie i ustanawia kuratora, który wstępuje do sprawy w miejsce zmarłego, po czym postępowanie zostaje podjęte i może dojść do wydania wyroku. Gdyby natomiast to powód zmarł, sprawa zostałaby zawieszona, a jego zstępni musieliby w ciągu sześciu miesięcy złożyć wniosek o podjęcie postępowania, aby uniknąć umorzenia.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że śmierć strony zawsze kończy sprawę - art. 456 KPC wyraźnie przewiduje wyjątki, w których proces toczy się dalej z udziałem kuratora. Mylnie zakłada się też, że kurator reprezentuje spadkobierców zmarłego; jego rolą jest wstąpienie do sprawy w miejsce zmarłej strony w postępowaniu o ściśle osobistym charakterze. Kolejne nieporozumienie dotyczy sześciomiesięcznego terminu z § 3 - liczy się go od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu, a nie od dnia śmierci dziecka. Nie należy również utożsamiać umorzenia z rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, ponieważ umorzenie oznacza jedynie zakończenie postępowania bez wyroku. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację procesową i terminy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy śmierć strony zawsze kończy sprawę o ustalenie ojcostwa?

Nie. Zasadą z art. 456 § 1 KPC jest umorzenie, ale w sprawach wymienionych w § 2 i § 3 postępowanie zostaje zawieszone i toczy się dalej z udziałem kuratora ustanowionego przez sąd.

Kto wstępuje do sprawy w miejsce zmarłego pozwanego?

Kurator ustanowiony przez sąd orzekający. Wstępuje on do sprawy na miejsce zmarłego, co pozwala kontynuować postępowanie mimo śmierci strony.

Ile czasu mają zstępni dziecka na wniosek o podjęcie postępowania?

Sześć miesięcy od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jeżeli wniosek nie zostanie zgłoszony w tym terminie, sąd umorzy postępowanie.

Co się dzieje, gdy po jednej stronie występuje kilka osób?

Postępowanie umarza się dopiero w razie śmierci wszystkich osób występujących w charakterze tej samej strony, a nie po śmierci tylko jednej z nich.

Czy art. 456 KPC dotyczy również przysposobienia?

Tak. W sprawie o rozwiązanie przysposobienia, w razie śmierci przysposabiającego, postępowanie zawiesza się do czasu ustanowienia kuratora, który wstępuje do sprawy.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 456
← Wróć do pełnej ustawy