Art. 458¹⁵.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 458(15) KPC wprowadza w postępowaniu w sprawach gospodarczych zaostrzony rygor koncentracji materiału procesowego. Zgodnie z § 1 przedsiębiorca występujący jako powód musi powołać wszystkie twierdzenia i dowody już w pozwie, a przedsiębiorca pozwany - w odpowiedzi na pozew. Paragraf 2 nakazuje pouczyć stronę będącą przedsiębiorcą o treści § 1 i § 4, jeżeli nie jest ona zastępowana przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego albo Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej; powód otrzymuje pouczenie niezwłocznie po wniesieniu pozwu, a pozwany równocześnie z doręczeniem odpisu pozwu. Paragraf 3 stanowi, że doręczając pouczenie, przewodniczący wzywa stronę do powołania wszystkich twierdzeń i dowodów w terminie nie krótszym niż dwa tygodnie. Sankcję określa § 4: twierdzenia i dowody zgłoszone z naruszeniem § 1 i § 3 podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż ich powołanie nie było wcześniej możliwe albo że potrzeba ich powołania powstała później, przy czym wówczas należy je zgłosić w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym stało się to możliwe lub potrzebne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma dotyczy spraw rozpoznawanych w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych i odnosi się do strony, która ma status przedsiębiorcy. Obowiązek z § 1 aktualizuje się już przy pierwszym piśmie procesowym danej strony - pozwie albo odpowiedzi na pozew. Reguła dotycząca pouczeń i dodatkowego terminu z § 2 i § 3 ma znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorców działających bez profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ strony zastępowane przez wymienionych w przepisie fachowców pouczeń nie otrzymują. Ocena, czy spóźnione twierdzenie lub dowód mimo wszystko zostanie uwzględniony, następuje na podstawie § 4 i wymaga aktywności strony, która musi uprawdopodobnić przyczynę opóźnienia.

Przykład

Spółka handlowa pozywa kontrahenta o zapłatę za dostarczony towar i w pozwie powołuje wyłącznie faktury, planując dołączyć korespondencję handlową i wniosek o przesłuchanie świadka dopiero na rozprawie. Ponieważ nie działa przez pełnomocnika, otrzymuje pouczenie o treści art. 458(15) § 1 i § 4 KPC oraz wezwanie do zgłoszenia wszystkich twierdzeń i dowodów w terminie dwóch tygodni. Jeżeli spółka nie skorzysta z tego terminu, a dowody zgłosi dopiero po kilku miesiącach, sąd co do zasady je pominie. Inaczej będzie, gdy spółka uprawdopodobni, że potrzeba powołania dowodu wynikła dopiero po zarzutach pozwanego i zgłosi go w ciągu dwóch tygodni od tego momentu.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że brak pouczenia zawsze wyłącza rygor - pouczeń nie udziela się stronie zastępowanej przez profesjonalistę, co nie oznacza, że obowiązek z § 1 jej nie dotyczy. Mylne jest też założenie, że wystarczy ogólne powołanie się na trudności; § 4 wymaga uprawdopodobnienia konkretnej przyczyny. Nie należy również sądzić, że po skutecznym wykazaniu takiej przyczyny strona zyskuje nieograniczony czas - dalsze twierdzenia i dowody trzeba zgłosić w terminie dwóch tygodni. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.