Art. 454.

Co stanowi przepis

Art. 454 KPC wskazuje, kogo prokurator ma oznaczyć jako strony postępowania, gdy sam wytacza powództwo w sprawach dotyczących pochodzenia dziecka oraz rozwiązania przysposobienia. Zgodnie z § 1, w sprawach o ustalenie macierzyństwa albo ojcostwa prokurator wskazuje w pozwie dziecko, na którego rzecz powództwo jest wytaczane, i pozywa odpowiednio matkę dziecka albo domniemanego ojca. Paragraf 1(1) dotyczy zaprzeczenia macierzyństwa: pozwanymi są kobieta wpisana jako matka w akcie urodzenia, mężczyzna, którego ojcostwo ustalono z uwzględnieniem jej macierzyństwa, oraz dziecko. Paragraf 2 reguluje zaprzeczenie ojcostwa, gdzie pozywa się męża matki dziecka, matkę (jeżeli żyje) oraz dziecko, a § 3 - ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa, gdzie pozwanymi są dziecko, mężczyzna, który uznał ojcostwo, oraz matka, jeżeli żyje. W każdym z tych wypadków, gdy dana osoba nie żyje, w jej miejsce pozywa się kuratora ustanowionego na jej miejsce. Paragraf 4 przewiduje, że w sprawach o rozwiązanie przysposobienia prokurator pozywa przysposabiającego oraz przysposobionego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie wtedy, gdy powództwo wytacza prokurator, a nie sama zainteresowana osoba. Przesłanką jest istnienie sprawy z katalogu wymienionego w art. 454 KPC, czyli sprawy o ustalenie macierzyństwa lub ojcostwa, zaprzeczenie macierzyństwa lub ojcostwa, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa albo rozwiązanie przysposobienia. Norma ma charakter porządkowy i techniczny: rozstrzyga, kto musi być stroną pozwaną, aby wyrok objął wszystkie osoby, których dotyczy stan cywilny będący przedmiotem sporu. Jeżeli któraś z osób wskazanych w przepisie nie żyje, konieczne jest uprzednie ustanowienie kuratora, który zajmie jej miejsce po stronie pozwanej. Prawidłowe oznaczenie stron ma znaczenie procesowe, ponieważ pominięcie osoby wymienionej w przepisie wymaga usunięcia braku w toku postępowania.

Przykład

Prokurator uzyskuje informację, że w akcie urodzenia dziecka jako ojciec figuruje mąż matki, choć okoliczności wskazują, że nie jest on biologicznym ojcem, a dziecko nie ma uregulowanej sytuacji prawnej. Prokurator decyduje się wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Stosując § 2 art. 454 KPC, pozywa męża matki, samą matkę, ponieważ ta żyje, a także dziecko, które w procesie występuje po stronie pozwanej. Gdyby mąż matki zmarł przed wniesieniem pozwu, prokurator musiałby najpierw doprowadzić do ustanowienia kuratora i pozwać kuratora w jego miejsce.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że skoro prokurator działa na rzecz dziecka, to dziecko nigdy nie występuje jako pozwany. Tymczasem w sprawach o zaprzeczenie macierzyństwa, zaprzeczenie ojcostwa i ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa dziecko jest pozywane. Mylące bywa też założenie, że śmierć jednej z osób zamyka drogę do procesu - przepis wprost przewiduje udział kuratora ustanowionego na miejsce zmarłego. Art. 454 KPC nie reguluje natomiast materialnych przesłanek uwzględnienia powództwa ani terminów, w jakich można je wytoczyć; te wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.