Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
W sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową także wtedy, gdy są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych, jeżeli ukończyli lat szesnaście.
Zapytaj o orzecznictwo do art. 453(1) KPC
Odpowiedź z cytowanymi sygnaturami, do sprawdzenia w źródle.
Art. 453(1) KPC wprowadza szczególną regułę dotyczącą zdolności procesowej, czyli możliwości samodzielnego dokonywania czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z ogólnymi zasadami zdolność procesową mają osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych, a osoba ograniczona w tej zdolności działa co do zasady przez przedstawiciela ustawowego albo za jego zgodą. Omawiany przepis modyfikuje tę zasadę w wąskim zakresie: w sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa matka i ojciec dziecka mają zdolność procesową także wtedy, gdy są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych. Warunkiem jest ukończenie szesnastu lat. Oznacza to, że taki rodzic może samodzielnie brać udział w procesie, składać pisma, wnioski dowodowe i oświadczenia procesowe.
Przepis dotyczy wyłącznie spraw wskazanych w jego treści, a więc spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka (ustalenie i zaprzeczenie macierzyństwa oraz ojcostwa) i o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Odnosi się do matki i ojca dziecka, a nie do dowolnego uczestnika takiego postępowania. Znajduje zastosowanie wtedy, gdy rodzic jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych, co obejmuje zarówno małoletnich powyżej trzynastego roku życia, jak i osoby, wobec których orzeczono odpowiednie ograniczenie. Kluczowa jest granica wieku: ukończone szesnaście lat. Rodzic młodszy niż szesnaście lat nie uzyskuje na podstawie art. 453(1) KPC samodzielnej zdolności procesowej.
Siedemnastoletnia matka chce, aby sąd ustalił ojcostwo mężczyzny, który nie uznał dziecka. Jako osoba małoletnia jest ograniczona w zdolności do czynności prawnych, ale ponieważ ukończyła szesnaście lat, na podstawie art. 453(1) KPC może samodzielnie wystąpić z pozwem i osobiście działać w toku procesu. Sąd nie będzie wymagał, aby czynności procesowe podejmował za nią przedstawiciel ustawowy, choć nic nie stoi na przeszkodzie, by korzystała ze wsparcia rodziny lub pełnomocnika. Analogicznie może postąpić siedemnastoletni ojciec pozwany w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa.
Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że przepis przyznaje pełną zdolność do czynności prawnych. Tak nie jest: art. 453(1) KPC dotyczy wyłącznie sfery procesowej i tylko w wymienionych kategoriach spraw, nie zmieniając statusu materialnoprawnego danej osoby. Drugie nieporozumienie polega na rozciąganiu tej reguły na wszystkie sprawy rodzinne, na przykład alimentacyjne czy dotyczące władzy rodzicielskiej, choć przepis wyraźnie ogranicza swój zakres. Trzecim błędem jest pomijanie granicy wieku i zakładanie, że każdy małoletni rodzic może działać samodzielnie. Warto też pamiętać, że samodzielna zdolność procesowa nie zwalnia sądu z obowiązku dbania o prawidłowy przebieg postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację na tle konkretnych okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak, jeżeli ukończył szesnaście lat. Art. 453(1) KPC przyznaje mu zdolność procesową mimo ograniczenia w zdolności do czynności prawnych.
Spraw o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Innych kategorii spraw przepis nie obejmuje.
Wówczas nie korzysta z uprawnienia z art. 453(1) KPC i w postępowaniu działa na zasadach ogólnych, czyli przez przedstawiciela ustawowego.
Nie. Dotyczy wyłącznie zdolności procesowej w wymienionych sprawach i nie zmienia statusu materialnoprawnego danej osoby.
Skoro ma zdolność procesową w tych sprawach, może podejmować czynności procesowe samodzielnie. Zakres i sposób działania warto omówić z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
PrawMi odpowiada z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń.
Zapytaj o art. 453(1)