Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
(uchylony)
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Gdańsku stwierdził, że prawidłowości ceny wpisanej do aktu notarialnego nie można oceniać bez odniesienia do podstaw jej wyliczenia. Jeżeli te podstawy wynikały z umowy przedwstępnej zawierającej klauzulę waloryzacyjną, to zawarcie umowy ostatecznej nie usuwało wad tej klauzuli. To ważny precedens dla sporów o ceny…
Fragment uzasadnienia
… dodać, że zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie stanowi odrębnego zarzutu apelacji cywilnej. Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera regulacji będącej odpowiednikiem art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. , wyraźnie odróżniających obrazę przepisów postępowania od błędu w ustaleniach faktycznych. Na gruncie procedury cywilnej nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego nie jest błędem samym w sobie, lecz zawsze stanowi wynik…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 438: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 438 Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego, co oznacza, że jego dawna treść została usunięta z ustawy i nie tworzy już żadnej normy prawnej. W tekście jednolitym Kodeksu w miejscu tej jednostki redakcyjnej widnieje wyłącznie oznaczenie „(uchylony)”, które pełni funkcję porządkową. Ustawodawca celowo nie przenumerowuje kolejnych artykułów po derogacji, ponieważ zmiana numeracji całego Kodeksu prowadziłaby do chaosu w odesłaniach zawartych w innych ustawach, w orzeczeniach i w literaturze. Dzięki temu numer 438 pozostaje w strukturze aktu jako pusta jednostka, a przepisy sąsiednie zachowują dotychczasowe oznaczenia. Z uchylonego art. 438 KPC nie można dziś wywodzić żadnych uprawnień procesowych ani obowiązków dla stron, sądu czy prokuratora.
W aktualnym stanie prawnym art. 438 KPC nie ma zastosowania do żadnej czynności procesowej podejmowanej po dniu wejścia w życie ustawy derogującej. Sąd nie może oprzeć na nim rozstrzygnięcia, a strona nie może skutecznie powołać go w piśmie procesowym jako podstawy wniosku. Znaczenie praktyczne uchylonej jednostki ogranicza się zasadniczo do sytuacji o charakterze historycznym i intertemporalnym: gdy analizuje się czynności dokonane w czasie, gdy przepis jeszcze obowiązywał, albo gdy przepisy przejściowe ustawy zmieniającej nakazują stosować dawne regulacje do spraw wszczętych przed nowelizacją. W takich przypadkach kluczowe jest ustalenie brzmienia Kodeksu na konkretną datę, a nie brzmienia obecnego. Poza tym odwołanie do art. 438 KPC może pojawiać się w starszych publikacjach i pismach, co wymaga sprawdzenia, jaka regulacja zastąpiła dawną normę.
Osoba przygotowująca pismo procesowe korzysta ze starszego poradnika i znajduje w nim odesłanie do art. 438 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że jednostka ta została uchylona, więc powołanie jej w piśmie byłoby po prostu bezskuteczne. Właściwym działaniem jest ustalenie, kiedy nastąpiła derogacja i który przepis reguluje obecnie daną kwestię proceduralną. Dopiero po tej weryfikacji można sformułować wniosek w oparciu o obowiązującą podstawę prawną, co pozwala uniknąć zarzutu, że pismo opiera się na nieistniejącej normie.
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis obowiązuje w jakimś zakresie - tak nie jest, oznaczenie „(uchylony)” to wyłącznie ślad po derogacji. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie zawsze oznacza zniesienie danej instytucji procesowej; nierzadko treść zostaje jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub do odrębnej ustawy. Mylące bywa też korzystanie z niezaktualizowanych wydruków Kodeksu, w których dawne brzmienie wciąż widnieje. Warto również pamiętać, że o zastosowaniu dawnych przepisów do trwających spraw rozstrzygają przepisy przejściowe, a nie przypuszczenia stron. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który zweryfikuje aktualną podstawę prawną i reguły intertemporalne.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Art. 438 KPC został uchylony, a w tekście ustawy pozostaje wyłącznie oznaczenie „(uchylony)”. Nie można z niego wywodzić żadnych praw ani obowiązków procesowych.
Ustawodawca nie zmienia numeracji pozostałych artykułów po derogacji, aby nie dezaktualizować odesłań w innych ustawach, pismach i publikacjach. Pusta jednostka pełni więc funkcję wyłącznie porządkową.
Powołanie uchylonego przepisu jako podstawy wniosku jest bezskuteczne. Należy ustalić, która obowiązująca regulacja dotyczy danej kwestii procesowej, i wskazać ją w piśmie.
Trzeba sięgnąć do tekstu Kodeksu w brzmieniu obowiązującym na wybraną datę oraz do ustawy nowelizującej wraz z jej przepisami przejściowymi. Pozwala to ustalić dawną treść i moment jej uchylenia.
O tym rozstrzygają przepisy przejściowe ustawy zmieniającej, które mogą nakazywać stosowanie dawnych regulacji do spraw w toku. W razie wątpliwości co do własnej sprawy warto skonsultować się z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 438