Art. 437.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 437 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Ustawodawca zdecydował o usunięciu dawnej regulacji z tekstu ustawy, pozostawiając jednak sam numer artykułu w strukturze kodeksu wraz z adnotacją „(uchylony)”. Taki zabieg jest powszechną techniką legislacyjną: dzięki niemu numeracja kolejnych przepisów pozostaje niezmieniona, a odesłania zawarte w innych aktach prawnych i w piśmiennictwie nie tracą czytelności. W praktyce oznacza to, że z art. 437 KPC nie da się dziś wywieść żadnego uprawnienia, obowiązku ani wymogu procesowego. Zgodnie z systematyką kodeksu numer ten mieści się w części poświęconej postępowaniom odrębnym, jednak samo umiejscowienie nie przywraca uchylonej normie mocy obowiązującej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 437 KPC nie ma obecnie zastosowania do żadnego stanu faktycznego, ponieważ przepis uchylony nie może być samodzielną podstawą rozstrzygnięcia sądu ani podstawą wniosku strony. Odwołanie się do niego w piśmie procesowym będzie bezskuteczne, a sąd oceni żądanie według przepisów rzeczywiście obowiązujących. Znajomość faktu uchylenia bywa natomiast istotna przy lekturze starszych opracowań, komentarzy, wzorów pism czy dokumentów sporządzonych przed zmianą ustawy - dokumenty te mogą wciąż powoływać nieaktualną jednostkę. Znaczenie ma także ustalenie przepisów przejściowych: to one, a nie sam uchylony artykuł, rozstrzygają, jakie zasady stosuje się do spraw wszczętych przed wejściem nowelizacji w życie. Dlatego przy pracy z aktami sprzed nowelizacji trzeba zawsze zweryfikować, która wersja kodeksu obowiązywała w danym momencie.

Przykład

Czytelnik znajduje w internecie starszy wzór pisma procesowego, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 437 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przepis widnieje wyłącznie z adnotacją „(uchylony)”, a więc nie zawiera już żadnej normy. Osoba ta powinna ustalić, czy dawna materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej kodeksu, czy też ustawodawca całkowicie z niej zrezygnował. Dopiero po takim sprawdzeniu można sformułować pismo, powołując się na przepis rzeczywiście obowiązujący w dniu jego wniesienia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przyjęcie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis jakoś obowiązuje - tak nie jest, adnotacja „(uchylony)” jednoznacznie wyklucza jego stosowanie. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie zawsze oznacza zniesienie danej instytucji procesowej; równie dobrze mogła ona zostać przeniesiona w inne miejsce ustawy lub do odrębnego aktu. Mylące bywa też korzystanie z nieaktualnych baz i wydruków kodeksu, które prezentują tekst sprzed nowelizacji. Warto również pamiętać, że data uchylenia i data wejścia zmiany w życie mogą się różnić, co ma znaczenie dla spraw będących w toku. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona toczącego się postępowania, warto skonsultować się z prawnikiem.