Art. 433.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 433 KPC wskazuje, jakie informacje muszą zostać obowiązkowo odnotowane w protokole rozprawy w sprawach małżeńskich, przede wszystkim w sprawach o rozwód i o separację. Protokół powinien zawierać oświadczenia obojga małżonków co do liczby, wieku i płci dzieci żyjących, a także co do ich stosunków majątkowych i zarobkowych. Dodatkowo w protokole odnotowuje się szczególne obowiązki utrzymania osób, które nie są wspólnymi dziećmi małżonków, oraz treść umowy majątkowej małżeńskiej, o ile małżonkowie taką umowę zawarli. Przepis nie tworzy nowych obowiązków materialnoprawnych, lecz porządkuje sposób dokumentowania przebiegu rozprawy, tak aby akta zawierały komplet danych niezbędnych do rozstrzygnięcia. Jest to więc norma o charakterze proceduralnym, adresowana do sądu i protokolanta, ale realizowana przy udziale stron, które te oświadczenia składają.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 433 KPC stosuje się w toku rozprawy w sprawach z zakresu stosunków między małżonkami, dla których kodeks przewiduje odrębne postępowanie. Znaczenie tych danych wynika stąd, że sąd rozstrzygający o rozwodzie orzeka jednocześnie o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach na rzecz wspólnych małoletnich dzieci, a także może orzec o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania. Informacje o zarobkach i sytuacji majątkowej pozwalają ocenić możliwości zarobkowe zobowiązanego oraz usprawiedliwione potrzeby uprawnionych. Wiedza o obowiązkach utrzymania innych osób, na przykład dziecka z wcześniejszego związku lub rodzica, wpływa na ocenę realnych możliwości płatniczych. Treść umowy majątkowej małżeńskiej ma natomiast znaczenie dla ustalenia ustroju majątkowego obowiązującego między małżonkami.

Przykład

Małżonkowie stawiają się na pierwszej rozprawie rozwodowej. Sąd na wstępie pyta ich o dzieci, a oni oświadczają, że mają dwoje wspólnych dzieci: dziesięcioletnią córkę i piętnastoletniego syna. Następnie podają wysokość swoich dochodów oraz to, że mąż płaci alimenty na dziecko z poprzedniego związku, a kilka lat wcześniej małżonkowie zawarli u notariusza umowę wprowadzającą rozdzielność majątkową. Wszystkie te oświadczenia protokolant wpisuje do protokołu rozprawy zgodnie z art. 433 KPC, a sąd wykorzysta je przy orzekaniu o alimentach i sytuacji dzieci.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że oświadczenia złożone na podstawie art. 433 KPC zastępują dowody. Tak nie jest: sąd może i zwykle powinien zażądać zaświadczeń o zarobkach, dokumentów podatkowych czy odpisu umowy majątkowej, a oświadczenia stron podlegają ocenie razem z pozostałym materiałem dowodowym. Drugie nieporozumienie dotyczy zakresu pytania o dzieci - przepis mówi o dzieciach żyjących, a więc nie tylko o wspólnych małoletnich, choć to one mają największe znaczenie dla treści wyroku. Nie należy też zakładać, że zatajenie umowy majątkowej pozostanie bez konsekwencji, ponieważ podanie nieprawdziwych danych może negatywnie wpłynąć na ocenę wiarygodności strony. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, jakie informacje i dokumenty należy przygotować na rozprawę.