Art. 424^1a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 424(1a) KPC wyznacza granice dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zgodnie z § 1 skarga ta nie przysługuje od wyroków sądu drugiej instancji, od których wniesiono skargę kasacyjną, ani od orzeczeń Sądu Najwyższego. Ustawodawca wyklucza więc równoległe prowadzenie dwóch nadzwyczajnych trybów kontroli tego samego rozstrzygnięcia oraz kwestionowanie w tym trybie orzeczeń samego Sądu Najwyższego. Paragraf 2 dopełnia tę konstrukcję: orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek wniesienia skargi kasacyjnej traktuje się tak, jak orzeczenie wydane w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. Oznacza to, że jeżeli strona skorzystała ze skargi kasacyjnej, to właśnie rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zamyka drogę kontroli i pełni funkcję, jaką w innych wypadkach pełniłoby orzeczenie zapadłe po rozpoznaniu skargi.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie badania dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Pierwsza sytuacja to prawomocny wyrok sądu drugiej instancji, wobec którego strona wcześniej wniosła skargę kasacyjną - wówczas droga skargi z art. 424(1a) KPC jest zamknięta niezależnie od tego, jak skarga kasacyjna została załatwiona. Druga sytuacja dotyczy orzeczeń Sądu Najwyższego, które w tym trybie w ogóle nie podlegają zaskarżeniu. Paragraf 2 ma znaczenie przy ocenie, czy strona wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, co bywa istotne w kontekście dochodzenia naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie orzeczenia. W praktyce ocena ta należy do sądu, który odrzuca skargę niedopuszczalną z mocy ustawy.

Przykład

Przedsiębiorca przegrał sprawę o zapłatę w sądzie apelacyjnym i wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona. Następnie, uważając, że wyrok sądu drugiej instancji był rażąco sprzeczny z prawem, chciał wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego wyroku. Na przeszkodzie stoi art. 424(1a) § 1 KPC - skoro od wyroku wniesiono skargę kasacyjną, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem nie przysługuje. Jednocześnie, na podstawie § 2, orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na skutek skargi kasacyjnej traktuje się tak, jakby zapadło w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że po przegranej skardze kasacyjnej można jeszcze raz zakwestionować ten sam wyrok skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem. Innym nieporozumieniem jest próba objęcia skargą orzeczenia Sądu Najwyższego, co przepis wprost wyklucza. Mylące bywa też odczytywanie § 2 jako podstawy do ponownego merytorycznego badania sprawy - przepis ma charakter techniczny i porządkuje jedynie kwalifikację orzeczenia SN. Warto pamiętać, że skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu, a jej wniesienie nie wstrzymuje biegu innych terminów. W indywidualnej sprawie ocena dopuszczalności środka zaskarżenia bywa złożona, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem.