Art. 424⁸.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 424(8) KPC reguluje kontrolę formalną skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, dokonywaną już na etapie postępowania przed Sądem Najwyższym. Zgodnie z § 1 Sąd Najwyższy odrzuca skargę w trzech sytuacjach: gdy podlegała ona odrzuceniu już przez sąd niższej instancji, gdy nie spełnia wymagań określonych w art. 424(5) § 1, a także gdy jest niedopuszczalna z innych przyczyn. Paragraf 2 dodaje dwie kolejne podstawy odrzucenia: gdy zmiana zaskarżonego wyroku była lub nadal jest możliwa przy pomocy innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie Kodeksu, oraz gdy nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 424(1) § 2. Przepis wyraża więc zasadę subsydiarności tej skargi - służy ona wyłącznie wtedy, gdy strona nie ma i nie miała innej drogi wzruszenia orzeczenia. Skutkiem zastosowania art. 424(8) KPC jest zakończenie sprawy bez merytorycznego badania zarzutu niezgodności orzeczenia z prawem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po przekazaniu skargi Sądowi Najwyższemu, a więc wtedy, gdy sąd, który wydał zaskarżony wyrok, nie odrzucił jej sam albo dokonał kontroli w sposób niepełny. Sąd Najwyższy bada wówczas ponownie warunki formalne, w tym wymagania konstrukcyjne skargi z art. 424(5) § 1, takie jak wskazanie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie podstaw skargi i ich uzasadnienie oraz uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody. Odrębnie weryfikowana jest dopuszczalność skargi w ujęciu materialnym: czy strona mogła skorzystać ze zwykłych lub nadzwyczajnych środków zaskarżenia, na przykład apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej czy skargi o wznowienie postępowania. Kontrola ma charakter obligatoryjny - stwierdzenie którejkolwiek z przesłanek prowadzi do odrzucenia, a nie do wezwania do uzupełnienia braków merytorycznych.

Przykład

Przedsiębiorca przegrał sprawę o zapłatę przed sądem okręgowym jako sądem drugiej instancji i uznał, że wyrok jest rażąco sprzeczny z przepisami o przedawnieniu. Nie wniósł jednak wcześniej skargi kasacyjnej, mimo że w jego sprawie była ona dopuszczalna ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Po wniesieniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy odrzuci ją na podstawie art. 424(8) § 2 KPC, ponieważ zmiana wyroku była możliwa przy użyciu innego środka prawnego. Argument, że skarga kasacyjna i tak nie zostałaby przyjęta do rozpoznania, nie zmienia oceny - liczy się sama możliwość jej wniesienia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie skargi z art. 424(1) i nast. KPC jako kolejnej instancji odwoławczej, podczas gdy służy ona wyłącznie stwierdzeniu niezgodności orzeczenia z prawem na potrzeby odpowiedzialności odszkodowawczej. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że wcześniejsze przyjęcie skargi przez sąd niższej instancji chroni ją przed odrzuceniem - art. 424(8) § 1 KPC wyraźnie na to pozwala. Strony bywają też zaskoczone, że braki konstrukcyjne skargi, takie jak nieuprawdopodobnienie szkody, nie podlegają uzupełnieniu w trybie usuwania braków formalnych pisma. Wreszcie mylnie zakłada się, że odrzucenie skargi przesądza o zgodności wyroku z prawem, gdy w istocie oznacza jedynie brak przesłanek do jej rozpoznania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność konkretnej skargi.