Art. 424³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 424³ Kodeksu postępowania cywilnego zawiera bardzo krótką, ale istotną normę: od tego samego wyroku strona może wnieść tylko jedną skargę. Przepis ten znajduje się w części Kodeksu poświęconej skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, a więc nadzwyczajnego środka zaskarżenia służącego wykazaniu, że prawomocne rozstrzygnięcie było niezgodne z prawem. Ustawodawca wprowadza tu zasadę jednorazowości: raz uruchomiona przez daną stronę droga zaskarżenia konkretnego wyroku wyczerpuje jej uprawnienie. Ograniczenie odnosi się do konkretnej strony i do konkretnego wyroku, co oznacza, że każda ze stron postępowania dysponuje własnym, odrębnym uprawnieniem do wniesienia jednej skargi. Celem regulacji jest ochrona stabilności prawomocnych orzeczeń i zapobieganie wielokrotnemu, rozciągniętemu w czasie podważaniu tego samego rozstrzygnięcia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 424³ KPC działa zawsze wtedy, gdy strona rozważa wniesienie kolejnej skargi od wyroku, który już wcześniej sama zaskarżyła tym środkiem. Nie ma przy tym znaczenia, czy nowa skarga opiera się na innych zarzutach, innej podstawie prawnej albo na argumentach, które wcześniej zostały pominięte przez pełnomocnika. Znaczenie ma sam fakt, że chodzi o ten sam wyrok i tę samą stronę. Przepis obejmuje również sytuacje, w których pierwsza skarga została odrzucona lub oddalona, ponieważ ustawa nie uzależnia zakazu od sposobu zakończenia postępowania wywołanego pierwszą skargą. W praktyce oznacza to, że pierwsza skarga powinna zostać przygotowana kompletnie, z uwzględnieniem wszystkich możliwych zarzutów, ponieważ nie będzie okazji do jej uzupełnienia w drodze kolejnego pisma tego rodzaju.

Przykład

Przedsiębiorca przegrał proces o zapłatę i po uprawomocnieniu się wyroku wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wskazując na naruszenie przepisów o odsetkach. Skarga nie doprowadziła do oczekiwanego rezultatu. Kilka miesięcy później nowy pełnomocnik przedsiębiorcy uznał, że w sprawie doszło także do naruszenia przepisów o przedawnieniu i przygotował kolejną skargę od tego samego wyroku. Ze względu na art. 424³ KPC takie pismo nie może zostać merytorycznie rozpoznane, ponieważ strona wykorzystała już przysługujące jej jednorazowe uprawnienie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że nowe argumenty lub zmiana pełnomocnika otwierają możliwość ponownego zaskarżenia. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie skargi z innymi środkami przewidzianymi w Kodeksie: art. 424³ KPC nie wypowiada się o skardze o wznowienie postępowania ani o zażaleniach, lecz dotyczy ograniczenia liczby skarg od tego samego wyroku. Bywa też mylnie przyjmowane, że jeżeli obie strony wniosły skargi, to jedna z nich traci uprawnienie - tymczasem ograniczenie liczy się osobno dla każdej strony. Wreszcie część uczestników obrotu zakłada, że odrzucenie pierwszej skargi z przyczyn formalnych nie konsumuje uprawnienia, co nie wynika z treści przepisu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność planowanego środka zaskarżenia.