Co stanowi przepis
Art. 398(9) KPC reguluje tak zwany przedsąd, czyli wstępny etap badania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z § 1 skarga zostaje przyjęta do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, gdy istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, gdy zachodzi nieważność postępowania albo gdy skarga jest oczywiście uzasadniona. Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek, są one bowiem ujęte rozłącznie. Paragraf 2 przesądza, że o przyjęciu albo odmowie przyjęcia skargi Sąd Najwyższy orzeka na posiedzeniu niejawnym, a wydane postanowienie nie wymaga pisemnego uzasadnienia. Oznacza to, że etap ten toczy się bez rozprawy i bez udziału stron.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się do każdej skargi kasacyjnej, która przeszła kontrolę formalną i trafiła do Sądu Najwyższego. Na tym etapie Sąd nie rozstrzyga jeszcze o zasadności zarzutów kasacyjnych, lecz ocenia, czy sprawa ma znaczenie wykraczające poza interes samych stron albo czy uchybienia są tak poważne, że wymagają reakcji. Ciężar wykazania przesłanek z art. 398(9) § 1 KPC spoczywa na skarżącym, który powinien je opisać w odrębnej części skargi, zwanej wnioskiem o przyjęcie skargi do rozpoznania. Jeżeli żadna z przesłanek nie zostanie wykazana, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi i postępowanie kasacyjne kończy się bez merytorycznej oceny sprawy.
Przykład
Przedsiębiorca przegrał w dwóch instancjach spór o zapłatę wynagrodzenia z umowy o roboty budowlane. W skardze kasacyjnej podnosi, że sądy powszechne różnie interpretują przepis dotyczący momentu wymagalności wynagrodzenia i wskazuje, że w tej kwestii istnieją rozbieżności w orzecznictwie. Jeżeli uzasadni to rzeczowo, powołując się na rozbieżne stanowiska sądów, Sąd Najwyższy może uznać, że zachodzi potrzeba wykładni przepisu i przyjąć skargę do rozpoznania. Gdyby jednak skarżący ograniczył się do twierdzenia, że wyrok jest dla niego krzywdzący i błędnie ocenia dowody, skarga najprawdopodobniej nie zostanie przyjęta.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu skargi kasacyjnej jak trzeciej instancji i powtarzaniu argumentów z apelacji. Przedsąd nie służy ponownej ocenie dowodów ani ustaleń faktycznych, lecz weryfikacji, czy sprawa spełnia kryteria z art. 398(9) § 1 KPC. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie szczegółowego uzasadnienia odmowy - przepis wprost zwalnia Sąd Najwyższy z obowiązku sporządzania pisemnego uzasadnienia takiego postanowienia. Mylące bywa też przekonanie, że sama doniosłość finansowa sprawy dla strony stanowi istotne zagadnienie prawne, podczas gdy chodzi o problem prawny o charakterze ogólniejszym. Warto również pamiętać, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania jest odrębny od podstaw kasacyjnych i musi zostać sformułowany samodzielnie.
W indywidualnej sprawie ocena szans na przyjęcie skargi kasacyjnej wymaga analizy akt, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
