Art. 398⁸.

Co stanowi przepis

Art. 398[8] KPC reguluje udział Prokuratora Generalnego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym wywołanym skargą kasacyjną wniesioną przez stronę. Zgodnie z § 1 Sąd Najwyższy może w każdej sprawie zwrócić się do Prokuratora Generalnego o zajęcie na piśmie stanowiska co do skargi kasacyjnej oraz co do odpowiedzi na tę skargę. Stanowisko przedstawia sam Prokurator Generalny albo wyznaczony przez niego prokurator, a ustawa zakreśla na to termin trzydziestu dni. Jeżeli Prokurator Generalny uzna, że wymaga tego ochrona praworządności, praw obywatelskich lub interesu publicznego, bierze udział w postępowaniu kasacyjnym, a więc nie ogranicza się do pisma. Paragraf 2 zapewnia stronom możliwość reakcji: odpis pisma doręcza się stronom, które mogą się do niego ustosunkować w terminie czternastu dni, nie później jednak niż na rozprawie kasacyjnej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy wyłącznie etapu postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę. Decyzja o zwróceniu się do Prokuratora Generalnego należy do Sądu Najwyższego i ma charakter fakultatywny - ustawa mówi, że sąd "może" się zwrócić, w każdej sprawie, bez ograniczenia do określonej kategorii spraw. W praktyce sięga się po ten instrument tam, gdzie zagadnienie prawne ma znaczenie wykraczające poza interes samych stron. Udział Prokuratora Generalnego w dalszym toku postępowania zależy z kolei od jego własnej oceny, czy przemawia za tym ochrona praworządności, praw obywatelskich lub interesu publicznego. Dla stron przepis oznacza gwarancję kontradyktoryjności: nie mogą być zaskoczone stanowiskiem, którego nie znały.

Przykład

Strona wnosi skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej wykładni przepisów o ochronie konsumentów, a przeciwnik procesowy składa odpowiedź na skargę. Sąd Najwyższy, dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych, zwraca się do Prokuratora Generalnego o pisemne stanowisko na podstawie art. 398[8] § 1 KPC. Wyznaczony prokurator w ciągu trzydziestu dni składa pismo, w którym opowiada się za jedną z konkurencyjnych wykładni. Odpis tego pisma otrzymują obie strony, które w ciągu czternastu dni, a najpóźniej na rozprawie kasacyjnej, mogą przedstawić własne uwagi polemiczne.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że stanowisko Prokuratora Generalnego wiąże Sąd Najwyższy - jest to wyłącznie materiał procesowy podlegający swobodnej ocenie sądu. Drugim jest założenie, że strona może samodzielnie "wezwać" prokuratora do zajęcia stanowiska; inicjatywa należy do Sądu Najwyższego. Nie należy też mylić tej instytucji z uprawnieniem Prokuratora Generalnego do wnoszenia własnej skargi kasacyjnej - tu chodzi o skargę wniesioną przez stronę. Wreszcie termin czternastu dni z § 2 nie przedłuża się przez fakt późniejszego wyznaczenia rozprawy, ponieważ ustawa wyznacza granicę "nie później niż na rozprawie kasacyjnej". W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, najlepiej pełnomocnikiem uprawnionym do występowania przed Sądem Najwyższym.