Co dokładnie stanowi przepis
Art. 398(3) KPC wskazuje, na czym strona może oprzeć skargę kasacyjną, czyli jakie zarzuty wolno w niej sformułować. Zgodnie z § 1 dopuszczalne są dwie podstawy: naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, ale tylko wtedy, gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Paragraf 2 rozszerza krąg podmiotów mogących wnieść skargę kasacyjną, zastrzegając dla nich dodatkowe warunki: Prokurator Generalny musi wykazać naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego, Rzecznik Praw Obywatelskich - naruszenie konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, a Rzecznik Praw Dziecka - naruszenie praw dziecka. Paragraf 3 zawiera wyraźny zakaz: podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się na etapie sporządzania i badania skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu drugiej instancji. Wyznacza on granice, w jakich autor skargi może formułować zarzuty - poza te podstawy wyjść nie można, nawet jeśli strona jest przekonana, że sąd zle ocenił sprawę. Zarzut naruszenia prawa materialnego wchodzi w grę, gdy sąd wprawdzie ustalił stan faktyczny, lecz nadał przepisowi zle znaczenie albo zastosował go do sytuacji, do której nie pasuje. Zarzut procesowy wymaga natomiast dodatkowego elementu: wykazania, że konkretne uchybienie mogło realnie przełożyć się na treść rozstrzygnięcia. Dla podmiotów wymienionych w § 2 konieczne jest wykazanie także przesłanki szczególnej, właściwej dla danego organu.
Przykład
Sąd drugiej instancji oddalił powództwo o zapłatę, przyjmując, że roszczenie przedawniło się, ponieważ zastosował krótszy termin przedawnienia niż wynikający z charakteru roszczenia. Strona przegrywająca może w skardze kasacyjnej postawić zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu o terminie przedawnienia. Gdyby dodatkowo sąd rozpoznał sprawę na rozprawie, o której strona nie została prawidłowo zawiadomiona, możliwy byłby zarzut procesowy, o ile skarżący wykaże, że mogło to istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Natomiast twierdzenie, że sąd niesłusznie dał wiarę świadkowi strony przeciwnej, nie będzie skuteczne, bo dotyczy oceny dowodów.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie skargi kasacyjnej jak kolejnej apelacji i powtarzanie w niej sporu o fakty - § 3 art. 398(3) KPC wprost tego zakazuje. Drugim błędem jest ograniczenie się do wskazania naruszonego przepisu postępowania bez wyjaśnienia, dlaczego uchybienie mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Zdarza się także mylenie błędnej wykładni z niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego, choć są to odrębne postacie naruszenia. Wreszcie nie każdy podmiot wymieniony w § 2 może oprzeć skargę wyłącznie na ogólnych podstawach - musi wykazać dodatkowo przesłankę przewidzianą dla siebie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, zwłaszcza że skargę kasacyjną co do zasady sporządza profesjonalny pełnomocnik.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
