Art. 394³.

Co stanowi przepis

Art. 394(3) KPC wprowadza zakaz wnoszenia zażaleń służących wyłącznie przewlekaniu postępowania. W § 1 ustawodawca wprost przesądza, że takie zażalenie jest niedopuszczalne, a w § 2 wskazuje dwie sytuacje, w których z góry przyjmuje się, iż środek zaskarżenia został wniesiony jedynie dla zwłoki. Chodzi po pierwsze o drugie i każde kolejne zażalenie tej samej strony na to samo postanowienie, a po drugie o zażalenie na postanowienie wydane w wyniku czynności wywołanych wcześniejszym zażaleniem tej samej strony. Domniemanie to nie jest bezwzględne - przepis zawiera zastrzeżenie "chyba że okoliczności sprawy wykluczają tę ocenę". Skutek jest surowy: zgodnie z § 3 takie zażalenie pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności, w szczególności nie przedstawia się go sądowi właściwemu do rozpoznania, a tak samo traktuje się pisma związane z jego wniesieniem. Stronę zawiadamia się o tym tylko raz, przy wniesieniu zażalenia (§ 4), zaś § 5 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 380 KPC, co pozwala poddać kontroli postanowienie niezaskarżalne przy rozpoznawaniu środka odwoławczego od orzeczenia kończącego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma działa w toku postępowania cywilnego, gdy strona składa kolejne zażalenia w tej samej kwestii. Przesłanką jest tożsamość strony wnoszącej oraz tożsamość zaskarżonego postanowienia albo związek nowego postanowienia z czynnościami wywołanymi wcześniejszym zażaleniem tej samej strony. Ocenę tę przeprowadza sąd, przy którym pozostają akta, i to on decyduje, czy okoliczności sprawy nie wykluczają uznania zażalenia za wniesione dla zwłoki. Przepis nie obejmuje zażaleń wnoszonych po raz pierwszy ani zażaleń innej strony postępowania na to samo postanowienie.

Przykład

Powód wnosi zażalenie na postanowienie o oddaleniu jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd drugiej instancji zażalenie oddala, a mimo to powód po kilku tygodniach składa kolejne zażalenie na to samo postanowienie, powtarzając wcześniejsze argumenty. W takim układzie znajdzie zastosowanie art. 394(3) § 2 pkt 1 KPC - drugie zażalenie tej samej strony na to samo postanowienie zostanie pozostawione w aktach bez dalszych czynności. Powód otrzyma o tym jedno zawiadomienie, a jeżeli złoży w tej sprawie kolejne pisma, one również pozostaną w aktach bez odpowiedzi.

Częste nieporozumienia

Strony często sądzą, że pozostawienie zażalenia w aktach to "zwykłe odrzucenie", od którego przysługuje dalszy środek zaskarżenia - tymczasem chodzi o czynność techniczną bez wydawania orzeczenia. Mylne jest też przekonanie, że każde kolejne zażalenie jest automatycznie zablokowane; ustawa dopuszcza wyjątek, gdy okoliczności sprawy wykluczają ocenę o działaniu dla zwłoki. Nieporozumieniem jest wreszcie sądzenie, że strona traci wszelką możliwość kontroli takiego postanowienia - art. 394(3) § 5 KPC odsyła do art. 380 KPC, co pozwala na kontrolę przy rozpoznawaniu środka odwoławczego od orzeczenia kończącego sprawę. Warto też pamiętać, że brak odpowiedzi sądu na kolejne pisma nie oznacza bezczynności, lecz wykonanie ustawowego nakazu z § 3 i § 4. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, czy planowane zażalenie nie zostanie potraktowane jako wniesione jedynie dla zwłoki.