Art. 388³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 388(3) KPC wprowadza szczególny skutek wniesienia skargi nadzwyczajnej, o której mowa w art. 89 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym. Jeżeli skarga ta zostaje wniesiona w sprawie o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonej na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., to samo jej wniesienie wstrzymuje wykonanie postanowienia w przedmiocie odebrania takiej osoby. Wstrzymanie następuje z mocy prawa, a więc automatycznie, bez potrzeby wydawania odrębnego orzeczenia przez sąd i bez konieczności składania dodatkowego wniosku. Skutek ten trwa do czasu zakończenia postępowania wywołanego skargą nadzwyczajną. Oznacza to, że w tym okresie prawomocne postanowienie nakazujące wydanie dziecka nie może być przymusowo egzekwowane.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy wąskiej kategorii spraw: postępowań o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzonych w oparciu o konwencję haską z 1980 r., czyli spraw o tak zwane uprowadzenie rodzicielskie o charakterze transgranicznym. Warunkiem uruchomienia skutku z art. 388(3) KPC jest faktyczne wniesienie skargi nadzwyczajnej przez uprawniony podmiot w rozumieniu ustawy o Sądzie Najwyższym. Wstrzymanie obejmuje wykonanie postanowienia w przedmiocie odebrania osoby, a nie całość rozstrzygnięć wydanych w sprawie. Skutek ustaje z chwilą zakończenia postępowania ze skargi, niezależnie od tego, czy Sąd Najwyższy skargę uwzględni, oddali, czy odrzuci.

Przykład

Sąd prawomocnie nakazał wydanie kilkuletniego dziecka rodzicowi mieszkającemu za granicą, uznając, że doszło do bezprawnego zatrzymania dziecka w Polsce w rozumieniu konwencji haskiej z 1980 r. Rodzic, u którego dziecko przebywa, zwrócił się do uprawnionego organu, który następnie wniósł skargę nadzwyczajną od tego postanowienia. Z chwilą wniesienia skargi wykonanie postanowienia o odebraniu dziecka zostaje wstrzymane z mocy prawa, a kurator sądowy nie może prowadzić czynności zmierzających do przymusowego odebrania. Stan ten utrzymuje się aż do prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że wstrzymanie wykonania oznacza uchylenie orzeczenia - tak nie jest, postanowienie nadal istnieje i pozostaje w obrocie prawnym, jedynie czasowo nie może być wykonane. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że skutek z art. 388(3) KPC dotyczy każdej sprawy rodzinnej o wydanie dziecka; przepis odnosi się wyłącznie do spraw prowadzonych na podstawie konwencji haskiej z 1980 r. Trzeci błąd polega na oczekiwaniu, że sąd wyda odrębne postanowienie o wstrzymaniu - skutek następuje automatycznie. Warto też pamiętać, że sama skarga nadzwyczajna jest środkiem nadzwyczajnym i przysługuje tylko podmiotom wskazanym w ustawie o Sądzie Najwyższym, a nie bezpośrednio stronie postępowania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej dziecka i elementu zagranicznego, warto skonsultować się z prawnikiem.