Art. 37².

Co stanowi przepis

Art. 37(2) KPC wprowadza szczególną, korzystną dla powoda regułę ustalania sądu, przed którym można wytoczyć sprawę przeciwko bankowi. Zgodnie z § 1 powództwo o roszczenie wynikające z czynności bankowej przeciwko bankowi, innej jednostce organizacyjnej uprawnionej do wykonywania czynności bankowych albo przeciwko ich następcom prawnym można wytoczyć przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby powoda. Jest to tzw. właściwość przemienna, a więc dodatkowa możliwość obok zasady ogólnej, według której pozywa się przed sąd miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Paragraf 2 rozciąga tę samą regułę na powództwa przeciwko bankowi hipotecznemu lub jego następcy prawnemu, jeżeli roszczenie wynika z czynności banku hipotecznego. Wybór sądu należy do powoda i nie wymaga uzasadnienia ani zgody strony przeciwnej.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: po stronie pozwanej występuje bank, inna jednostka uprawniona do wykonywania czynności bankowych, bank hipoteczny albo następca prawny takiego podmiotu, a dochodzone roszczenie wynika z czynności bankowej. Dotyczy to więc sporów wywodzących się z umów kredytu, pożyczki bankowej, rachunku bankowego, gwarancji bankowej czy innych czynności zastrzeżonych dla banków. Kluczowe jest to, że regułą tą posługuje się osoba występująca w roli powoda, czyli inicjująca postępowanie. Nie ma znaczenia, czy powodem jest konsument, czy przedsiębiorca - art. 37(2) KPC nie ogranicza kręgu uprawnionych. Jeżeli powód nie chce korzystać z tego uprawnienia, może pozwać bank według zasad ogólnych.

Przykład

Klientka mieszkająca w Olsztynie zawarła umowę kredytu z bankiem mającym siedzibę w Warszawie i uważa, że bank pobrał od niej nienależne opłaty. Zamiast kierować pozew do sądu w Warszawie, może na podstawie art. 37(2) § 1 KPC wytoczyć powództwo przed sąd właściwy dla swojego miejsca zamieszkania, a więc w Olsztynie. Dzięki temu ogranicza koszty dojazdów i łatwiej uczestniczy w rozprawach. Gdyby w międzyczasie doszło do przejęcia banku przez inny podmiot, uprawnienie to zachowuje, bo przepis obejmuje również następców prawnych.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że przepis działa w obie strony - tymczasem to bank, pozywając klienta, musi kierować się zasadami ogólnymi, a art. 37(2) KPC nie daje mu prawa wyboru sądu według własnej siedziby. Drugim nieporozumieniem jest mylenie właściwości miejscowej z rzeczową: omawiany przepis wskazuje, w jakiej miejscowości toczy się sprawa, a nie czy właściwy jest sąd rejonowy, czy okręgowy - o tym decyduje głównie wartość przedmiotu sporu. Trzeci błąd to zakładanie, że przepis obejmuje każdą sprawę z instytucją finansową; roszczenie musi wynikać z czynności bankowej, a nie z dowolnej relacji z podmiotem rynku finansowego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności i wskaże właściwy sąd.