Co stanowi przepis
Art. 37(1) KPC wprowadza szczególną, przemienną właściwość miejscową sądu w sprawach dotyczących zobowiązań wekslowych i czekowych. Zgodnie z § 1 powództwo przeciwko osobie zobowiązanej z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca płatności, czyli sąd, w którego okręgu leży miejscowość wskazana w dokumencie jako miejsce, gdzie zapłata ma nastąpić. Paragraf 2 rozszerza tę regułę na sytuację, w której pozwanych jest kilku: wówczas wszystkich zobowiązanych można pozwać łącznie albo przed sąd miejsca płatności, albo przed sąd właściwości ogólnej dla akceptanta, wystawcy weksla własnego lub wystawcy czeku. Przepis nie odbiera powodowi możliwości skorzystania z zasad ogólnych, lecz daje mu dodatkowy wybór. To powód decyduje, przed którym z dopuszczalnych sądów wniesie pozew, a sąd bada tę właściwość na podstawie treści dokumentu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 37(1) KPC stosuje się wtedy, gdy roszczenie dochodzone w pozwie wynika z weksla lub czeku, a więc gdy podstawą żądania jest abstrakcyjne zobowiązanie z papieru wartościowego, a nie sam stosunek podstawowy. Warunkiem skorzystania z § 1 jest to, aby dokument wskazywał miejsce płatności - bez tego elementu odwołanie się do sądu miejsca płatności nie jest możliwe. Paragraf 2 wymaga dodatkowo, aby pozew obejmował łącznie kilku zobowiązanych, na przykład wystawcę, indosantów i poręczycieli wekslowych. Przepis dotyczy właściwości miejscowej, a nie rzeczowej - o tym, czy sprawę rozpozna sąd rejonowy czy okręgowy, decydują odrębne przepisy o wartości przedmiotu sporu.
Przykład
Przedsiębiorca z Gdańska otrzymał weksel własny wystawiony przez kontrahenta mającego siedzibę w Rzeszowie, przy czym jako miejsce płatności wskazano Warszawę. Po bezskutecznym przedstawieniu weksla do zapłaty wierzyciel może wnieść pozew do sądu warszawskiego, właściwego dla miejsca płatności, zamiast jechać z pozwem do Rzeszowa. Gdyby weksel był poręczony przez dwie inne osoby zamieszkałe w różnych miastach, wierzyciel mógłby pozwać wszystkich łącznie przed sąd w Warszawie albo przed sąd właściwości ogólnej dla wystawcy weksla własnego, czyli w Rzeszowie. Wybór należy do powoda i zwykle jest podyktowany względami praktycznymi, takimi jak koszty i czas dojazdu.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że sąd miejsca płatności jest sądem wyłącznie właściwym - tymczasem art. 37(1) KPC tworzy właściwość przemienną, więc pozew można wnieść także według zasad ogólnych, czyli co do zasady według miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie miejsca płatności z miejscem wystawienia weksla albo z adresem wierzyciela; decyduje treść dokumentu. Zdarza się też, że powód powołuje ten przepis w sprawie opartej wyłącznie na umowie leżącej u podstaw weksla, choć weksla w ogóle nie dochodzi. Wreszcie § 2 nie pozwala dowolnie łączyć w jednym pozwie osób zobowiązanych z różnych dokumentów - chodzi o dłużników z tego samego weksla lub czeku. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena właściwości sądu zależy od treści konkretnego dokumentu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.