PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 34.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania.

§ 2.Za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla umów danego rodzaju, w szczególności w przypadku:

1)sprzedaży rzeczy ruchomych – miejsce, do którego rzeczy te zgodnie z umową zostały lub miały zostać dostarczone;

2)świadczenia usług – miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były lub miały być świadczone.

§ 3.W przypadku wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

Sprawdź, jak sądy stosują art. 34 KPC

Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.

Zapytaj za darmo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 34 KPC ustanawia jeden z przypadków tzw. właściwości przemiennej, czyli dodatkowej możliwości wyboru sądu przez powoda. Zgodnie z § 1 powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy, o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca wykonania umowy. Paragraf 2 wyjaśnia, że za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla umów danego rodzaju. Przepis podaje przy tym dwa przykłady: przy sprzedaży rzeczy ruchomych jest to miejsce, do którego rzeczy zgodnie z umową zostały lub miały zostać dostarczone, a przy świadczeniu usług - miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były lub miały być świadczone. Paragraf 3 dodaje, że w razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno zostać stwierdzone dokumentem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 34 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy przedmiotem sporu jest umowa lub roszczenie z niej wynikające, w tym roszczenie odszkodowawcze związane z jej niewykonaniem albo nienależytym wykonaniem. Powód nie musi z tej możliwości korzystać - zawsze może pozwać przed sąd właściwy według miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Właściwość przemienna oznacza więc wybór, a nie obowiązek. Aby skorzystać z tego przepisu, trzeba jednak wskazać sądowi, gdzie znajduje się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla danego typu umowy, a w razie wątpliwości poprzeć to dokumentem, na przykład umową, fakturą, listem przewozowym czy protokołem odbioru.

Przykład

Przedsiębiorca z Gdańska zamówił u dostawcy z Krakowa partię mebli biurowych, które zgodnie z umową miały zostać dostarczone do jego magazynu w Gdańsku. Dostawa nastąpiła z dużym opóźnieniem, a część mebli okazała się uszkodzona, przez co kupujący poniósł stratę. Zamiast kierować pozew do sądu w Krakowie, czyli według siedziby pozwanego, kupujący może na podstawie art. 34 KPC wytoczyć powództwo o odszkodowanie przed sąd w Gdańsku, bo tam rzeczy miały zostać dostarczone. Do pozwu warto dołączyć umowę i dokumenty przewozowe potwierdzające uzgodnione miejsce dostawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest utożsamianie miejsca wykonania umowy z miejscem jej zawarcia albo z miejscem zapłaty ceny - przepis odsyła do świadczenia charakterystycznego, którym przy sprzedaży jest wydanie rzeczy, a nie zapłata. Drugim jest przekonanie, że sąd sam ustali to miejsce; w razie wątpliwości ciężar wykazania spoczywa na powodzie i powinien on posłużyć się dokumentem. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że art. 34 KPC wyłącza właściwość ogólną - w rzeczywistości ją jedynie uzupełnia. Należy też pamiętać, że strony mogą w umowie zawrzeć zapis o właściwości innego sądu, co wpływa na możliwość skorzystania z tego przepisu.

W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dokumenty i wskaże właściwy sąd.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

V CSK 506/10Wydział V

Jurysdykcja sądów krajowych w sprawach upadłościowych - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… ust. 2 (w skardze w wyniku oczywistej omyłki oznaczanego jako art. 2 ust. 1), art. 5 ust. 1 i art. 17 konwencji lugańskiej, art. 1, 2, 61, 64, 98 ust. 1, art. 382 i 383 p.u.n., art. 34 k.p.c., art. 454 §1 zdanie drugie k.c. oraz art. 27 §1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. nr 46, poz. 290 ze zm. – dalej: „p.p.m. 1965”). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Treść art. 1 ust. 2 pkt 2…
Czytaj orzeczenie
III CZP 81/01Wydział III

Miejsce spełnienia świadczenia przy przelewie wierzytelności - uchwała SN

Fragment uzasadnienia

… świadczenia, w szczególności czy nowy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia na swój rachunek bankowy i następnie wytoczyć powództwo przed sądem właściwości przemiennej (art. 34 k.c.) lub właściwości ustalonej w trybie art. 488 § 1 k.p.c. według miejsca położenia tego rachunku bankowego; czy zasada, że przy rozliczeniach bezgotówkowych miejscem świadczenia jest rachunek bankowy wierzyciela dotyczy również sytuacji gdy…
Czytaj orzeczenie
VIII C 314/21Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi

VIII C 314/21

Fragment uzasadnienia

… w Łodzi był właściwy miejscowo do jej rozpoznania na podstawie art. 27 k.p.c. Z pozwu nie wynika, także że powód wytoczył powództwo przed tutejszy Sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym w sprawach dotyczących sporów wynikających z umowy, powód jest uprawiony do skorzystania z przywileju właściwości przemiennej i wytoczenia powództwa przed sąd miejsca wykonania umowy. Powód w pozwie wskazał adres w…
  • właściwość miejscowa
Czytaj orzeczenie
VI Gz 331/20Sąd Okręgowy w Rzeszowie

VI Gz 331/20

Fragment uzasadnienia

… Rejonowy w Krośnie stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Przemyślu V Wydziałowi Gospodarczemu. W uzasadnieniu Sąd powołał się na treść art. 34 § 2 pkt. 1 k.p.c. przyjmując, iż w sprawie nie było wątpliwości, iż zakupiony towar ( w postaci drewna) miał trafić do siedziby pozwanej spółki i nie ma znaczenia, gdzie miał być wydany. Ponadto w ocenie Sądu ani z umowy ani innych dokumentów…
Czytaj orzeczenie
XI GC 952/20Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

XI GC 952/20

Fragment uzasadnienia

… podstawie której powód miał świadczyć usługi wyżej opisanego przewozu. Powódka dochodzi od pozwanej zapłaty za wykonane usługi. Właściwość sądu określono w pozwie na podstawie art. 34 § 1 k.p.c. Powódka wskazała, że dochodzi zapłaty za wykonane usługi, która według umowy miała nastąpić na konto bankowe w C. . W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana podniosła zarzut niewłaściwości miejscowej sądu. Wskazano, że umowa została…
  • przekaz
Czytaj orzeczenie
VIII Gz 576/19Sąd Okręgowy w Szczecinie

VIII Gz 576/19

Fragment uzasadnienia

… sprawę do Sądu Rejonowego w Radomiu. wskazując, że roszczenie z art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych nie może opierać właściwości miejscowej sądu na art. 34 k.p.c. Roszczenia te mają bowiem swoje bezpośrednie źródło w ustawie i nie wynikają z umowy łączącej strony. Sprawa w ocenie Sądu Rejonowego powinna być rozpoznana zgodnie z art. 27 k.p.c. wedle właściwości ogólnej pozwanego. Powódka wniosła…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 6

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 34: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę pozwać kontrahenta w miejscu jego siedziby?

Nie. Art. 34 KPC daje powodowi wybór: może pozwać według właściwości ogólnej, czyli miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego, albo przed sąd miejsca wykonania umowy.

Jak ustalić miejsce wykonania umowy sprzedaży?

Przy sprzedaży rzeczy ruchomych jest to miejsce, do którego rzeczy zgodnie z umową zostały lub miały zostać dostarczone. Decyduje treść umowy, a nie miejsce zapłaty ceny.

A co przy umowie o świadczenie usług?

Miejscem wykonania jest miejsce, w którym usługi zgodnie z umową były lub miały być świadczone. Liczy się więc miejsce faktycznej realizacji usługi wynikające z umowy.

Czy muszę udowodnić miejsce wykonania umowy?

W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem, na przykład umową, fakturą lub dokumentem przewozowym. Warto dołączyć je już do pozwu.

Jakich spraw dotyczy art. 34 KPC?

Powództw o zawarcie umowy, ustalenie jej treści lub istnienia, zmianę, wykonanie, rozwiązanie i unieważnienie umowy, a także o odszkodowanie za jej niewykonanie lub nienależyte wykonanie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 34
← Wróć do pełnej ustawy