Co dokładnie stanowi przepis
Art. 324 KPC określa wewnętrzny tryb podejmowania przez sąd decyzji, która następnie przybiera postać wyroku. Zgodnie z § 1 wyrok zapada po niejawnej naradzie sędziów, a więc bez udziału stron, publiczności i protokolanta w takim zakresie, w jakim narada ma charakter poufny. Narada obejmuje trzy elementy: dyskusję nad sprawą, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem oraz nad zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia albo uzasadnieniem, jeżeli ma być ono wygłoszone, a także spisanie sentencji wyroku. Paragraf 2 porządkuje kolejność zbierania głosów: przewodniczący zbiera głosy sędziów według starszeństwa służbowego, ławników według wieku, poczynając od najmłodszego, a sam głosuje ostatni; sprawozdawca, jeżeli został wyznaczony, głosuje pierwszy. Wyrok zapada większością głosów, a sędzia, który nie zgodził się z większością, może przy podpisywaniu sentencji zgłosić zdanie odrębne i musi uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia. Sentencję podpisuje cały skład sądu (§ 3), a w postępowaniu wszczętym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wyrok może być utrwalony w tym systemie i opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym (§ 4).
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis dotyczy każdej sprawy cywilnej, w której sąd wydaje wyrok, niezależnie od tego, czy orzeka w składzie jednoosobowym, czy kolegialnym. W składzie jednoosobowym narada sprowadza się w praktyce do rozważenia sprawy i spisania sentencji, natomiast zasady dotyczące głosowania i zdania odrębnego nabierają znaczenia dopiero przy składach wieloosobowych, w tym z udziałem ławników. Reguła większości głosów oznacza, że rozstrzygnięcie nie musi być jednomyślne, a sędzia przegłosowany nie może odmówić podpisania sentencji. Norma z § 4 znajduje zastosowanie w postępowaniach elektronicznych, gdzie forma papierowa zastępowana jest utrwaleniem dokumentu w systemie teleinformatycznym.
Przykład
Sąd okręgowy w składzie trzech sędziów rozpoznaje apelację w sprawie o zapłatę. Po zamknięciu rozprawy skład udaje się na naradę, podczas której sprawozdawca przedstawia stanowisko i głosuje jako pierwszy, następnie głosuje drugi sędzia, a przewodniczący jako ostatni. Dwóch sędziów opowiada się za oddaleniem apelacji, trzeci uważa, że powództwo powinno zostać uwzględnione. Wyrok zapada większością głosów, a sędzia przegłosowany podpisuje sentencję, zgłaszając przy tym zdanie odrębne i uzasadniając je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia wyroku.
Częste nieporozumienia
Strony niekiedy sądzą, że mogą poznać przebieg narady lub dowiedzieć się, jak głosowali poszczególni sędziowie - narada jest niejawna, a jej przebieg objęty tajemnicą. Mylne jest też przekonanie, że zdanie odrębne wstrzymuje lub podważa wyrok; orzeczenie pozostaje w pełni skuteczne, a zdanie odrębne jest jedynie zaznaczeniem odmiennego stanowiska. Nie jest również prawdą, że sędzia, który był przeciwny rozstrzygnięciu, nie podpisuje sentencji - podpisuje ją cały skład sądu. Warto pamiętać, że w razie zgłoszenia zdania odrębnego uzasadnienia nie wygłasza się ustnie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni znaczenie tych reguł dla konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
