Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, za nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia lub opinii albo za nieusprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii sąd skaże biegłego na grzywnę.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy uznał, że błąd techniczny przy wpisaniu ceny w licytacji elektronicznej nie dawał podstaw do zatrzymania wadium. Kluczowe było to, że oferta została złożona omyłkowo, a zamawiający nie wykazał przesłanek pozwalających na zastosowanie sankcji z PZP. Orzeczenie jest ważne dla sporów o skutki błędów w…
Streszczenie
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy rozpoznawał roszczenie o zadośćuczynienie po wypadku komunikacyjnym i wskazał, że jego wysokość nie może być wygórowana. Sprawa jest istotna dla praktyki, bo pokazuje granice oceny krzywdy przy ustalaniu należnej kwoty od ubezpieczyciela.
Fragment uzasadnienia
… a jeżeli uzna to za celowe także z opinii innych biegłych. Wyjaśni ewentualne rozbieżności w ocenie stanu zdrowia wnioskodawcy, konfrontując biegłych. Sąd weźmie pod uwagę treść art. 287 KPC i zastosuje ten przepis w przypadku odmowy złożenia przez biegłego opinii uzupełniającej lub stawienia się na rozprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy stosownie do treści art. 39313 § 1 KPC orzekł jak w sentencji.…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 287: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 287 KPC wskazuje sytuacje, w których sąd nakłada na biegłego grzywnę. Przepis wymienia cztery przypadki: nieusprawiedliwione niestawiennictwo biegłego, nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia, nieuzasadnioną odmowę złożenia opinii oraz nieusprawiedliwione opóźnienie w jej złożeniu. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "sąd skaże", a więc reakcja sądu na takie zachowanie biegłego nie jest kwestią całkowicie dowolną - przepis zakłada ukaranie, jeżeli zostaną spełnione opisane w nim przesłanki. Grzywna z art. 287 KPC ma charakter porządkowy: jej celem nie jest naprawienie szkody, lecz zdyscyplinowanie osoby, która została powołana do udziału w postępowaniu jako biegły, i zapewnienie sprawnego toku sprawy.
Przepis dotyczy wyłącznie biegłego, a więc osoby, której sąd zlecił wydanie opinii wymagającej wiadomości specjalnych, a nie strony, świadka czy pełnomocnika. Kluczowe znaczenie mają słowa "nieusprawiedliwione" i "nieuzasadniona". Jeżeli biegły wykaże, że nie stawił się z powodu choroby, zdarzenia losowego albo że opóźnienie wynikało z okoliczności od niego niezależnych, przesłanka ukarania odpada. Podobnie odmowa złożenia opinii może być uzasadniona, na przykład gdy zagadnienie wykracza poza specjalność biegłego albo gdy występują okoliczności podważające jego bezstronność. Ocena, czy usprawiedliwienie jest wystarczające, należy do sądu prowadzącego sprawę i dokonywana jest na tle konkretnych okoliczności postępowania.
Sąd w sprawie o zapłatę z tytułu wadliwie wykonanego remontu dopuszcza dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa i wyznacza mu termin na jej sporządzenie. Biegły nie składa opinii w terminie, nie informuje sądu o żadnych przeszkodach i nie odpowiada na wezwania do wyjaśnienia przyczyn zwłoki. W takiej sytuacji sąd może zastosować art. 287 KPC i nałożyć na biegłego grzywnę, ponieważ opóźnienie pozostaje nieusprawiedliwione. Gdyby natomiast biegły przed upływem terminu wyjaśnił, że oczekuje na udostępnienie dokumentacji technicznej przez stronę, opóźnienie miałoby usprawiedliwiony charakter.
Częstym błędem jest utożsamianie grzywny z art. 287 KPC z odpowiedzialnością odszkodowawczą biegłego wobec strony - to dwie różne kwestie, a grzywna trafia do budżetu, a nie do kieszeni uczestnika sprawy. Innym nieporozumieniem jest przekonanie, że samo uchybienie terminowi automatycznie oznacza karę; przepis wymaga, aby opóźnienie było nieusprawiedliwione, a biegły ma możliwość przedstawienia przyczyn. Mylące bywa też traktowanie grzywny jako odpowiednika kary za przestępstwo - jest to środek porządkowy stosowany w toku postępowania cywilnego. Nie należy również zakładać, że ukaranie biegłego zwalnia go z obowiązku sporządzenia opinii; obowiązek ten nadal pozostaje aktualny. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Za nieusprawiedliwione niestawiennictwo, nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia lub opinii oraz za nieusprawiedliwione opóźnienie w złożeniu opinii. Wszystkie te przypadki wymienia wprost art. 287 KPC.
Tak, przepis dotyczy wyłącznie zachowań nieusprawiedliwionych i odmowy nieuzasadnionej. Jeżeli biegły wykaże obiektywną przeszkodę, podstawa do ukarania nie zachodzi.
Nie. Jest to środek porządkowy o charakterze publicznym, a nie odszkodowanie na rzecz strony. Ewentualne roszczenia odszkodowawcze mają odrębną podstawę.
Nie, przepis odnosi się wyłącznie do biegłego. Obowiązki i konsekwencje dotyczące świadków oraz stron regulują inne przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
Tak, nałożenie grzywny nie zwalnia biegłego z obowiązku wykonania zleconej czynności. Sąd może nadal oczekiwać sporządzenia opinii w wyznaczonym terminie.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 287