Art. 288.

Co stanowi przepis

Art. 288 KPC reguluje kwestie finansowe związane z udziałem biegłego w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z § 1 biegły ma prawo żądać wynagrodzenia zarówno za samo stawiennictwo w sądzie, jak i za faktycznie wykonaną pracę, a ponadto może domagać się zwrotu poniesionych wydatków. Przepis wyraźnie rozdziela zatem trzy elementy: należność za obecność na rozprawie, należność za czynności merytoryczne (opracowanie opinii, badania, oględziny) oraz refundację kosztów rzeczywiście wyłożonych z własnych środków. Paragraf 2 pozwala przewodniczącemu przyznać biegłemu zaliczkę na poczet wydatków, co ma umożliwić rozpoczęcie pracy bez konieczności finansowania jej przez samego biegłego. Paragraf 3 wprowadza natomiast mechanizm dyscyplinujący: jeżeli opinia jest niezrozumiała, zawiera sprzeczności lub istotne braki, sąd może zarządzić, że wynagrodzenie i zwrot wydatków nastąpią dopiero po uzupełnieniu lub wyjaśnieniu opinii, a na takie postanowienie zażalenie nie przysługuje.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 288 KPC znajduje zastosowanie w każdej sprawie cywilnej, w której sąd dopuścił dowód z opinii biegłego. Aktualizuje się z chwilą podjęcia przez biegłego czynności - stawienia się na wezwanie sądu, przystąpienia do badań lub złożenia opinii pisemnej. Zaliczka z § 2 bywa przyznawana wtedy, gdy sporządzenie opinii wymaga wcześniejszych nakładów, na przykład zakupu materiałów, wykonania badań laboratoryjnych czy dojazdu na oględziny. Mechanizm z § 3 uruchamia się dopiero po ocenie złożonej opinii przez sąd, gdy ta nie spełnia wymogów jasności i kompletności. Rozliczenie należności biegłego następuje w drodze postanowienia sądu, a same kwoty i zasady ich ustalania wynikają z odrębnych przepisów o kosztach sądowych.

Przykład

W sprawie o odszkodowanie za uszkodzony dach sąd powołuje biegłego z zakresu budownictwa. Biegły wnosi o zaliczkę na pokrycie kosztów dojazdu i badania wilgotnościowego, którą przyznaje mu przewodniczący. Po złożeniu opinii okazuje się, że dokument nie zawiera wyliczenia kosztu naprawy, a wnioski są wewnętrznie sprzeczne z opisem uszkodzeń. Sąd, działając na podstawie art. 288 § 3 KPC, zarządza, że wynagrodzenie i zwrot wydatków zostaną przyznane dopiero po uzupełnieniu opinii, a biegły składa opinię uzupełniającą i dopiero wtedy otrzymuje należność.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że biegły otrzymuje wynagrodzenie automatycznie w kwocie, jakiej zażąda - sąd weryfikuje zasadność i wysokość wniosku. Drugim jest mylenie zaliczki z § 2 z zaliczką wpłacaną przez stronę na poczet kosztów opinii; to dwie różne instytucje. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że wadliwa opinia pozbawia biegłego wynagrodzenia na zawsze - przepis mówi o odroczeniu wypłaty do czasu uzupełnienia lub wyjaśnienia opinii. Warto też pamiętać, że na postanowienie wydane na podstawie § 3 zażalenie nie przysługuje, co odróżnia je od rozstrzygnięć o samej wysokości należności. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.