Co stanowi przepis
Art. 235[2] KPC zawiera otwarty katalog sytuacji, w których sąd cywilny może pominąć zgłoszony dowód, czyli odmówić jego przeprowadzenia. Paragraf 1 wymienia sześć przypadków: gdy przeprowadzenie dowodu wyłącza przepis kodeksu, gdy dowód ma wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy albo już udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, gdy dowód jest nieprzydatny do wykazania danego faktu, gdy jest niemożliwy do przeprowadzenia, gdy zmierza jedynie do przedłużenia postępowania, a także gdy wniosek dowodowy nie odpowiada wymogom art. 235[1] KPC i strona nie usunęła braku mimo wezwania. Użycie zwrotu "w szczególności" oznacza, że wyliczenie ma charakter przykładowy, a nie zamknięty. Paragraf 2 dodaje wymóg formalny: pomijając dowód, sąd wydaje postanowienie i wskazuje w nim podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się na etapie postępowania dowodowego, gdy strona złożyła wniosek dowodowy, a sąd ocenia jego dopuszczalność i celowość. Podstawą pominięcia może być zarówno wzgląd merytoryczny (dowód nic nie wnosi do sprawy), jak i formalny (wadliwie sformułowany wniosek). Sąd bada między innymi, czy fakt, którego dowód ma dotyczyć, jest w ogóle sporny i czy ma znaczenie dla treści wyroku. Art. 235[2] KPC ma służyć koncentracji materiału dowodowego i przeciwdziałać przewlekłości, ale nie zwalnia sądu z obowiązku wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Postanowienie o pominięciu dowodu wymaga wskazania konkretnej podstawy prawnej, co umożliwia stronie zgłoszenie zastrzeżenia i późniejszą kontrolę instancyjną.
Przykład
W sprawie o zapłatę za remont pozwany przyznaje, że umowa została zawarta, ale kwestionuje jakość prac. Powód wnosi o przesłuchanie pięciu świadków na okoliczność zawarcia umowy oraz o dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. Sąd może pominąć dowód ze świadków, ponieważ fakt zawarcia umowy jest bezsporny, a także pominąć opinię biegłego z zakresu wyceny nieruchomości jako nieprzydatną do wykazania jakości wykonanych robót. W obu wypadkach wydaje postanowienie, w którym powołuje art. 235[2] § 1 pkt 2 i pkt 3 KPC.
Częste nieporozumienia
Strony zakładają czasem, że każdy zgłoszony dowód musi zostać przeprowadzony, a jego pominięcie automatycznie oznacza przegraną. Tak nie jest: pominięcie dotyczy dowodu zbędnego lub wadliwie zgłoszonego, a nie oceny wiarygodności materiału. Drugim błędem jest mylenie pominięcia dowodu z jego oddaleniem w dawnym brzmieniu kodeksu - obecnie ustawa posługuje się jednolitym pojęciem pominięcia. Trzecie nieporozumienie polega na pomijaniu wymogu z § 2: bez wskazania podstawy prawnej postanowienie jest wadliwe, a strona powinna zgłosić zastrzeżenie do protokołu, aby zachować możliwość powołania się na uchybienie w apelacji. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena celowości konkretnego wniosku dowodowego zależy od realiów danego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
