Co stanowi przepis
Art. 235(1) KPC formułuje minimalne wymagania, jakim powinien odpowiadać wniosek dowodowy składany w postępowaniu cywilnym. Strona, która chce, aby sąd przeprowadził określony dowód, ma dwa obowiązki. Po pierwsze, musi oznaczyć dowód w sposób umożliwiający jego przeprowadzenie, czyli tak precyzyjnie, by sąd wiedział, co konkretnie ma zbadać - jaki dokument, którego świadka, jaki przedmiot oględzin czy jakiej specjalności biegłego. Po drugie, musi wyszczególnić fakty, które tym dowodem mają zostać wykazane, a więc powiązać środek dowodowy z konkretnymi okolicznościami spornymi. Zdanie drugie tego przepisu dodaje element fakultatywny: we wniosku można także wskazać, czy strona domaga się przeprowadzenia dowodu w ramach posiedzenia zdalnego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 235(1) KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy strona lub uczestnik postępowania zgłasza wniosek dowodowy - w pozwie, odpowiedzi na pozew, dalszym piśmie przygotowawczym, na rozprawie czy w apelacji. Dotyczy wszystkich rodzajów dowodów: z dokumentów, zeznań świadków, przesłuchania stron, opinii biegłego, oględzin czy dowodów z innych źródeł. Przepis ma znaczenie porządkujące i dyscyplinujące: pozwala sądowi ocenić, czy wnioskowany dowód w ogóle dotyczy faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, a przeciwnikowi procesowemu - odnieść się do tezy dowodowej. Wniosek, który nie spełnia tych wymagań, może zostać uznany za wadliwy, a w praktyce sąd wzywa wówczas do jego uzupełnienia albo pomija dowód na podstawie odrębnych przepisów o pomijaniu dowodów.
Przykład
Powód dochodzi zapłaty za wykonany remont i twierdzi, że prace odebrano bez zastrzeżeń. Zamiast napisać ogólnie "wnoszę o dowód z zeznań świadków", powinien wskazać imię, nazwisko i adres świadka oraz podać, że dowód ten zgłasza na okoliczność obecności świadka przy odbiorze prac w konkretnym dniu i braku zgłoszenia usterek przez zamawiającego. Analogicznie, składając dowód z dokumentu, powinien oznaczyć protokół odbioru wraz z datą i wskazać, jakie fakty z niego wynikają. Może również zaznaczyć, że wnosi o przesłuchanie świadka w ramach posiedzenia zdalnego, jeżeli świadek mieszka daleko od siedziby sądu.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest formułowanie tezy dowodowej ogólnikowo, na przykład "na okoliczność zasadności powództwa" lub "na okoliczność wszystkich twierdzeń pozwu" - takie sformułowanie nie wyszczególnia faktów i nie realizuje wymogu z art. 235(1) KPC. Drugim błędem jest przekonanie, że wystarczy dołączyć plik dokumentów bez wskazania, co z nich ma wynikać. Trzecim - traktowanie wzmianki o posiedzeniu zdalnym jako wiążącej sąd; jest to jedynie wniosek, a o formie przeprowadzenia dowodu decyduje sąd. Warto też pamiętać, że przepis ten nie zastępuje reguł dotyczących terminów zgłaszania dowodów ani przepisów o ich pomijaniu.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ prawidłowe sformułowanie wniosku dowodowego często przesądza o wyniku procesu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
