Co stanowi przepis
Art. 206¹ KPC formułuje zasadę koncentracji rozprawy. Przepis nakazuje przygotować rozprawę w taki sposób, aby nie istniały przeszkody do rozstrzygnięcia sprawy już na pierwszym posiedzeniu na nią wyznaczonym. Wyznaczenie więcej niż jednego posiedzenia jest dopuszczalne wyłącznie w razie konieczności, przy czym ustawa wskazuje przykładowo sytuację, w której przeprowadzenie wszystkich dowodów podczas jednego posiedzenia nie jest możliwe. Jeżeli takich posiedzeń musi być więcej, powinny one odbywać się w kolejnych dniach. Gdy i to nie jest wykonalne, przerwy pomiędzy kolejnymi terminami nie mogą być nadmierne. Przepis jest zatem adresowany przede wszystkim do sądu i wyznacza standard organizacji pracy nad sprawą.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 206¹ KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu rozpoznawczym, na etapie planowania i prowadzenia rozprawy, po wcześniejszych czynnościach przygotowawczych, takich jak wymiana pism procesowych czy posiedzenie przygotowawcze. Odnosi się do decyzji sądu o liczbie i rozłożeniu w czasie terminów rozprawy oraz o sposobie zaplanowania postępowania dowodowego. Praktycznym jej wyrazem jest wezwanie wszystkich świadków i stron na ten sam termin, uprzedzenie o dowodach, które mają zostać przeprowadzone, oraz usunięcie braków formalnych przed rozprawą. Konieczność wyznaczenia kolejnych posiedzeń musi mieć realne uzasadnienie, na przykład dużą liczbę świadków, oczekiwanie na opinię biegłego albo potrzebę przeprowadzenia oględzin poza siedzibą sądu. Sam przepis nie tworzy natomiast nowych uprawnień procesowych dla stron ani nie określa skutków jego naruszenia.
Przykład
W sprawie o zapłatę z umowy o roboty budowlane powód wnosi o przesłuchanie trzech świadków, a pozwany dwóch. Sąd, kierując się art. 206¹ KPC, wzywa wszystkich pięciu świadków na ten sam termin rozprawy i uprzedza strony, że po ich przesłuchaniu zamierza przesłuchać strony. Jeżeli jeden ze świadków nie stawi się z usprawiedliwionej przyczyny, a pozostałe dowody wymagają jeszcze opinii biegłego, sąd wyznacza kolejny termin. Zgodnie z przepisem powinien go jednak wyznaczyć możliwie szybko, tak aby przerwa między terminami nie była nadmierna i aby sąd zachował bezpośredni kontakt z materiałem dowodowym.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 206¹ KPC gwarantuje zakończenie każdej sprawy na jednym posiedzeniu. Przepis wyraża postulat organizacyjny, a nie obietnicę wyniku, i sam dopuszcza wyznaczenie kolejnych terminów, gdy jest to konieczne. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tego przepisu jako podstawy do kwestionowania wyroku tylko dlatego, że rozprawa trwała kilka terminów. Trzecim jest założenie, że strona nie ma wpływu na koncentrację postępowania, podczas gdy terminowe składanie pism, precyzyjne wnioski dowodowe i wskazanie aktualnych adresów świadków realnie ułatwiają sądowi realizację tej zasady. Warto też pamiętać, że przewlekłość postępowania jest przedmiotem odrębnych regulacji, a nie art. 206¹ KPC. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sposób prowadzenia postępowania i dostępne środki procesowe.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
