Art. 205³.

Co stanowi przepis

Art. 205³ KPC daje przewodniczącemu narzędzie do uporządkowania pisemnej fazy postępowania cywilnego. Zgodnie z § 1 w uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza w sprawach zawiłych lub obrachunkowych, przewodniczący może zarządzić wymianę pism przygotowawczych, wskazując kolejność ich składania, terminy oraz okoliczności, które strony mają wyjaśnić. Paragraf 2 pozwala nałożyć na stronę obowiązek podania w takim piśmie wszystkich istotnych twierdzeń i dowodów pod rygorem utraty prawa do ich późniejszego powoływania; spóźnione twierdzenia i dowody podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, iż wcześniejsze ich zgłoszenie nie było możliwe albo potrzeba powołania powstała później. Paragraf 3 przesądza, że późniejsze wyznaczenie posiedzenia przygotowawczego nie otwiera na nowo terminu do zgłaszania twierdzeń i dowodów. Wreszcie § 4 pozwala zobowiązać stronę reprezentowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną do wskazania podstaw prawnych żądań i wniosków, a § 5 nakazuje zwrot pisma złożonego po terminie albo bez zarządzenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy materiał sprawy jest na tyle obszerny lub skomplikowany, że samo pozwo i odpowiedź na pozew nie wystarczają do wyjaśnienia spornych kwestii. Typowe sytuacje to rozliczenia między przedsiębiorcami, sprawy o zapłatę z wieloletniej współpracy, spory budowlane czy sprawy wymagające analizy licznych dokumentów księgowych. Zarządzenie wymiany pism jest fakultatywne i zależy od oceny przewodniczącego, który sam określa ramy czasowe i przedmiotowe. Rygor z § 2 działa dopiero wtedy, gdy został wyraźnie nałożony w zarządzeniu, a strona została o nim pouczona.

Przykład

Spółka pozywa wykonawcę o zwrot części wynagrodzenia za prace budowlane, powołując się na wady i potrącenia z kilku faktur. Sąd uznaje sprawę za obrachunkową i zarządza, by w terminie 21 dni powód złożył pismo przygotowawcze wskazujące wszystkie pozycje rozliczenia i dowody, a pozwany odniósł się do nich w ciągu kolejnych 21 dni pod rygorem z art. 205³ § 2 KPC. Pozwany składa pismo dopiero po dwóch miesiącach, dołączając nowe faktury. Przewodniczący zarządza zwrot pisma na podstawie § 5, a zgłoszone w nim dowody nie zostaną uwzględnione, o ile strona nie uprawdopodobni, że wcześniej nie mogła ich powołać.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że pismo przygotowawcze można złożyć w każdej chwili - bez zarządzenia przewodniczącego podlega ono zwrotowi. Drugim jest założenie, że późniejsze posiedzenie przygotowawcze pozwala nadrobić zaległości; § 3 wyraźnie temu przeczy. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie zwrotu pisma z odrzuceniem powództwa - zwrot dotyczy wyłącznie samego pisma. Warto też pamiętać, że obowiązek wskazania podstaw prawnych z § 4 dotyczy stron zastępowanych przez profesjonalnych pełnomocników i może zostać ograniczony co do zakresu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ skutki uchybienia terminowi bywają nieodwracalne.