Art. 205².

Co stanowi przepis

Art. 205(2) KPC nakłada na sąd obowiązek udzielenia stronom zestawu pouczeń, i to nie w dowolnym momencie, lecz równocześnie z doręczeniem pierwszego pisma sądowego w sprawie. Paragraf 1 wylicza cztery grupy informacji: o możliwości zakończenia sporu ugodą zawartą przed sądem lub mediatorem oraz o tym, jak ugoda wpływa na koszty postępowania; o możliwości ustanowienia pełnomocnika procesowego i o tym, że zastępstwo przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego nie jest obowiązkowe; o obowiązku złożenia pisma przygotowawczego na zarządzenie przewodniczącego wraz z wymogami co do jego treści i skutkami ich niedochowania; wreszcie o zwrocie pisma przygotowawczego złożonego bez takiego zarządzenia. Pouczeń tych nie udziela się stronie zastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego albo Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Paragraf 2 rozszerza zakres pouczeń wobec pozwanego, a paragraf 3 wyłącza je wobec wskazanych podmiotów profesjonalnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis działa na starcie postępowania rozpoznawczego, czyli przy pierwszym kontakcie sądu ze stroną. Dla powoda pierwszym pismem sądowym będzie zwykle korespondencja związana z nadaniem sprawie biegu, dla pozwanego - doręczenie odpisu pozwu wraz z wezwaniem do złożenia odpowiedzi. Pozwany otrzymuje dodatkowo informację o czynnościach, które może lub powinien podjąć, jeżeli nie uznaje żądania pozwu w całości lub w części, w szczególności o obowiązku złożenia odpowiedzi na pozew, o wymaganiach co do terminu i formy jej wniesienia, a także o możliwości wydania wyroku zaocznego na posiedzeniu niejawnym i o warunkach jego wykonalności. Zgodnie z § 3 pouczeń nie kieruje się między innymi do Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, państwowej osoby prawnej, organu emerytalnego lub rentowego, banku, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, zakładu ubezpieczeń, zakładu reasekuracji, funduszu inwestycyjnego czy domu maklerskiego, chyba że przewodniczący uzna pouczenie za konieczne.

Przykład

Pan Karol, prowadzący niewielki warsztat, otrzymuje z sądu odpis pozwu o zapłatę wniesionego przez kontrahenta. Razem z odpisem pozwu dostaje obszerne pouczenie: dowiaduje się, że nie musi wynajmować adwokata, że może próbować zakończyć spór ugodą przed mediatorem, a także że ma obowiązek złożyć odpowiedź na pozew w wyznaczonym terminie i w określonej formie. Z pouczenia wynika również, że jeżeli w ogóle nie zareaguje, sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym. Dzięki temu Pan Karol wie, jakie ryzyko wiąże się z biernością, i może świadomie zaplanować dalsze kroki.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie pouczenia jak zwykłej ulotki informacyjnej i odkładanie go bez czytania - to właśnie tam znajdują się terminy, których przekroczenie wywołuje realne skutki. Drugim jest przekonanie, że skoro sąd poucza o możliwości ustanowienia pełnomocnika, to jego udział jest obowiązkowy; art. 205(2) KPC stanowi wprost odwrotnie. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że brak pouczenia wobec podmiotu wskazanego w § 3 oznacza gorsze traktowanie takiej strony - ustawodawca zakłada po prostu, że dysponuje ona odpowiednim zapleczem prawnym. Wreszcie sama informacja o możliwości ugody nie oznacza, że sąd narzuca jej zawarcie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację procesową i pomoże dobrać właściwe czynności.