Art. 187².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 187[2] Kodeksu postępowania cywilnego został uchylony, co oznacza, że w aktualnym tekście ustawy nie ma już żadnej treści normatywnej przypisanej do tej jednostki redakcyjnej. W miejscu artykułu widnieje wyłącznie oznaczenie numeru wraz z adnotacją "(uchylony)", która pełni funkcję wyłącznie porządkową i informacyjną. Ustawodawca stosuje takie rozwiązanie, aby zachować ciągłość numeracji całego kodeksu i nie przenumerowywać kolejnych przepisów, co ułatwia korzystanie z aktu prawnego oraz z odesłań zawartych w innych ustawach. Z prawnego punktu widzenia oznaczenie "(uchylony)" nie tworzy żadnego uprawnienia ani obowiązku - nie można na jego podstawie formułować żądania, zarzutu procesowego czy podstawy zaskarżenia orzeczenia. Uchylenie przepisu nie oznacza natomiast, że dana materia w ogóle przestała być regulowana; niekiedy jej treść została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej, a niekiedy ustawodawca świadomie zrezygnował z danej instytucji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylona jednostka redakcyjna nie ma zastosowania do spraw wszczętych i rozpoznawanych według obecnego stanu prawnego. Odwołanie się do art. 187[2] KPC może mieć znaczenie wyłącznie historyczne albo intertemporalne, gdy trzeba odtworzyć stan prawny obowiązujący w dacie określonej czynności procesowej lub w dacie wszczęcia postępowania. O tym, jaka wersja przepisów znajduje zastosowanie do konkretnej sprawy, rozstrzygają przepisy przejściowe zawarte w ustawie nowelizującej, a nie sam fakt uchylenia. Praktycznie oznacza to, że przy analizie starszych akt sądowych, pism procesowych albo orzeczeń trzeba sięgnąć do tekstu kodeksu w brzmieniu obowiązującym w danym okresie. W bieżącej praktyce pisania pozwów i wniosków należy natomiast powoływać wyłącznie przepisy aktualnie obowiązujące.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje pozew o zapłatę i korzysta ze wzoru pisma pobranego z internetu sprzed kilku lat. We wzorze znajduje się odwołanie do art. 187[2] KPC, więc przedsiębiorca chce je przepisać do własnego pisma. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu kodeksu okazuje się, że przepis został uchylony, a powoływanie go w piśmie procesowym byłoby merytorycznie puste i mogłoby wprowadzać sąd w błąd co do podstawy żądania. Prawidłowe działanie polega na ustaleniu, który obowiązujący przepis reguluje daną kwestię, i wskazaniu go w piśmie, ewentualnie na opisaniu okoliczności faktycznych bez powoływania nieistniejącej podstawy prawnej.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis obowiązuje w jakiejś ograniczonej postaci - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" oznacza całkowity brak normy. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne zakładanie, że uchylenie przepisu zawsze likwiduje daną instytucję procesową; bywa, że została ona jedynie przeniesiona w inne miejsce ustawy. Ryzykowne jest też korzystanie z nieaktualnych wzorów pism, komentarzy i poradników, w których treść uchylonego przepisu wciąż jest przywoływana jako obowiązująca. Warto zawsze weryfikować stan prawny w aktualnym tekście jednolitym ustawy wraz z datą jego obowiązywania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona toczącego się postępowania lub zdarzeń z przeszłości, warto skonsultować się z prawnikiem.