Art. 188.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 188 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje w tekście ustawy wyłącznie jako pusta pozycja, bez treści normatywnej. Ustawodawca, dokonując nowelizacji, usunął dotychczasową treść przepisu, ale nie zmienił numeracji pozostałych artykułów, aby nie zaburzać systematyki obszernego kodeksu i licznych odesłań do niego. W praktyce oznacza to, że z art. 188 KPC nie wynika obecnie żadne uprawnienie, żaden obowiązek ani żadna reguła postępowania. Przepis uchylony nie może być podstawą wniosku, zarzutu, orzeczenia sądu ani żadnej innej czynności procesowej. Formuła "(uchylony)" jest więc wyłącznie informacją techniczną o historii tekstu ustawy, a nie normą prawną.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 188 KPC w obecnym stanie prawnym nie ma zastosowania do żadnej sprawy cywilnej rozpoznawanej według Kodeksu postępowania cywilnego. Znaczenie tej jednostki redakcyjnej sprowadza się do sytuacji o charakterze historycznym i porządkowym: przy analizie starszych publikacji, komentarzy, wzorów pism lub akt spraw prowadzonych przed nowelizacją można natrafić na powołanie tego artykułu. W takich przypadkach konieczne jest ustalenie, jaka treść obowiązywała w dacie dokonania czynności oraz jakie przepisy przejściowe określiły dalszy los rozpoczętych postępowań. Odrębną kwestią jest to, że materia usunięta z danego artykułu bywa przenoszona do innych jednostek redakcyjnych albo świadomie eliminowana z systemu, dlatego każdorazowo trzeba sprawdzić aktualne brzmienie ustawy.

Przykład zastosowania

Osoba przygotowująca pozew korzysta ze starszego poradnika znalezionego w internecie, w którym jako podstawę jednego z wniosków wskazano art. 188 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że przepis ten widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy w piśmie procesowym nie spowoduje samo w sobie odrzucenia pozwu, ale będzie merytorycznie puste, ponieważ sąd nie może zastosować normy, która nie obowiązuje. Prawidłowe działanie polega na ustaleniu, który obecnie obowiązujący przepis reguluje daną czynność, i powołaniu właśnie jego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis "gdzieś obowiązuje" w zmienionym kształcie. Drugim - mylenie uchylenia przepisu z jego zmianą; zmiana pozostawia treść w zmodyfikowanym brzmieniu, uchylenie usuwa ją całkowicie. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie działa wstecz i unieważnia czynności dokonane wcześniej na podstawie art. 188 KPC - o tym rozstrzygają przepisy przejściowe nowelizacji. Wreszcie warto pamiętać, że korzystanie z nieaktualnych wzorów pism jest częstą przyczyną powoływania nieobowiązujących podstaw prawnych. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali aktualną podstawę prawną planowanej czynności.