Art. 183².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 183[2] KPC wskazuje, kto może pełnić funkcję mediatora w postępowaniu cywilnym oraz jakie podmioty mogą organizować zaplecze mediacji. Zgodnie z § 1 mediatorem może być wyłącznie osoba fizyczna, która ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta w pełni z praw publicznych. Paragraf 2 wprowadza wyraźny zakaz: mediatorem nie może być sędzia, przy czym ograniczenie to nie obejmuje sędziów w stanie spoczynku. Paragraf 3 pozwala organizacjom pozarządowym - w zakresie ich zadań statutowych - oraz uczelniom prowadzić listy mediatorów i tworzyć ośrodki mediacyjne, z zastrzeżeniem, że wpis na listę wymaga pisemnej zgody samego mediatora, a informację o listach i ośrodkach przekazuje się prezesowi sądu okręgowego. Paragraf 3[1] przesądza, że dalsze przepisy kodeksu mówiące o mediatorze odnoszą się także do stałego mediatora, chyba że kodeks stanowi inaczej, a § 4 nakłada na stałego mediatora obowiązek prowadzenia mediacji, od którego może odstąpić tylko z ważnych powodów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy strony sporu cywilnego wybierają osobę mediatora albo gdy sąd kieruje sprawę do mediacji i wskazuje mediatora. Ma znaczenie także na etapie wcześniejszym, gdy dana osoba chce zostać wpisana na listę prowadzoną przez organizację pozarządową lub uczelnię. Do sprawdzenia pozostaje wówczas, czy kandydat spełnia wymagania z § 1 oraz czy nie jest objęty zakazem z § 2. Norma z § 4 aktywuje się w momencie, w którym stały mediator otrzymuje sprawę do prowadzenia i rozważa odmowę - wtedy musi ocenić, czy zachodzą ważne powody, i niezwłocznie zawiadomić strony, a przy skierowaniu przez sąd także sąd.

Przykład

Stowarzyszenie zajmujące się statutowo pozasądowym rozwiązywaniem sporów tworzy ośrodek mediacyjny i zaprasza do współpracy kilkanaście osób. Każda z nich składa pisemną zgodę na wpis, a stowarzyszenie przekazuje informację o liście prezesowi właściwego sądu okręgowego. Jeden z kandydatów jest czynnym sędzią - jego wpis nie jest dopuszczalny, natomiast inny kandydat, sędzia w stanie spoczynku, może zostać mediatorem. Gdy później stały mediator z tej listy otrzymuje sprawę, w której jedną ze stron jest jego bliski współpracownik, może odmówić prowadzenia mediacji, powiadamiając o tym niezwłocznie strony oraz sąd, który skierował sprawę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że mediatorem może być spółka lub fundacja - art. 183[2] KPC wyraźnie mówi o osobie fizycznej, choć organizacje mogą prowadzić listy i ośrodki. Drugim jest założenie, że wpis na listę może nastąpić bez wiedzy zainteresowanego; przepis wymaga pisemnej zgody. Trzecim - traktowanie zakazu z § 2 jako dożywotniego, podczas gdy nie dotyczy on sędziów w stanie spoczynku. Czwartym nieporozumieniem jest przyjmowanie, że mediator zawsze może swobodnie odmówić sprawy; obowiązek prowadzenia mediacji z § 4 dotyczy stałego mediatora, który potrzebuje ważnych powodów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.