Art. 183¹³.

Co stanowi przepis

Art. 183(13) KPC reguluje sposób, w jaki ugoda zawarta przed mediatorem trafia do sądu w celu jej zatwierdzenia. Zgodnie z § 1, jeżeli mediacja była prowadzona na podstawie umowy o mediację (a więc bez skierowania przez sąd), strona może złożyć wniosek o zatwierdzenie ugody do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zawarcia ugody, chyba że strony wskażą w ugodzie inny sąd rejonowy. Gdy żadnej z tych podstaw nie da się ustalić, właściwy jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy. Paragraf 1(1) nakazuje dołączyć do wniosku protokół mediacji oraz samą ugodę, chyba że jej treść została zamieszczona w protokole; przy wniosku składanym przez portal informacyjny wymagane są dokumenty elektroniczne opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo poświadczone elektronicznie odpisy. Paragraf 1(2) przewiduje, że profesjonalni pełnomocnicy oraz wskazane w nim podmioty publiczne wnoszą wniosek i dalsze pisma za pośrednictwem portalu informacyjnego. Z kolei § 2 dotyczy mediacji ze skierowania sądu: to mediator składa protokół i ewentualną ugodę w sądzie rozpoznającym sprawę, a strony mogą objąć ugodą również roszczenia nieobjęte pozwem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy mediacja zakończyła się zawarciem ugody i strony chcą, aby uzyskała ona moc prawną porównywalną z ugodą sądową. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch trybów: mediacji umownej, gdzie inicjatywa złożenia wniosku należy do strony, oraz mediacji ze skierowania sądu, gdzie obowiązek przekazania dokumentów spoczywa na mediatorze. Właściwość sądu ustala się kaskadowo: najpierw sąd wskazany w ugodzie lub sąd miejsca jej zawarcia, a dopiero w braku tych podstaw sąd według miejsca zamieszkania albo siedziby wnioskodawcy. Wymogi formalne z § 1(1) mają charakter obligatoryjny, a braki dokumentacyjne prowadzą do wezwania o ich uzupełnienie.

Przykład

Dwaj przedsiębiorcy z Poznania i Gdańska spierali się o zapłatę za dostarczony towar i podpisali umowę o mediację. Mediacja odbyła się w Warszawie i zakończyła ugodą, w której ustalono spłatę w ratach, ale nie wskazano sądu. Wierzyciel składa wniosek o zatwierdzenie ugody do sądu rejonowego w Warszawie, czyli według miejsca zawarcia ugody, dołączając protokół mediacji oraz podpisaną ugodę. Gdyby wniosek składał w jego imieniu radca prawny, powinien wnieść go przez portal informacyjny, z dokumentami w postaci elektronicznej opatrzonymi kwalifikowanym podpisem.

Częste nieporozumienia

Często zakłada się, że sama ugoda przed mediatorem jest automatycznie wykonalna - tymczasem art. 183(13) KPC opisuje dopiero drogę do jej zatwierdzenia przez sąd. Mylnie przyjmuje się też, że wniosek zawsze składa się do sądu miejsca zamieszkania wnioskodawcy; ta podstawa jest dopiero ostatnia w kolejności. Innym błędem jest pomijanie protokołu mediacji lub składanie skanów bez kwalifikowanego podpisu przy trybie elektronicznym. Wreszcie strony nie zawsze wiedzą, że w mediacji ze skierowania sądu ugodą można objąć także roszczenia nieobjęte pozwem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.