Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy kodeks przewiduje doręczenie z urzędu – od jego doręczenia.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 164 KPC wskazuje moment, w którym rozpoczyna się bieg terminu sądowego, czyli terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego. Zgodnie z tym przepisem termin taki zaczyna biec od ogłoszenia postanowienia lub zarządzenia, w którym został wyznaczony. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których kodeks przewiduje doręczenie danego orzeczenia lub zarządzenia z urzędu - wtedy bieg terminu liczy się od dnia jego doręczenia stronie lub uczestnikowi. Przepis wprowadza więc dwa różne punkty startowe i uzależnia je od tego, czy stronę informuje się ustnie na posiedzeniu, czy pisemnie, przez doręczenie. Sama definicja zawarta w nawiasie porządkuje przy tym pojęcie terminu sądowego i odróżnia go od terminów ustawowych, których długość i początek wynikają wprost z przepisów.
Art. 164 KPC stosuje się wtedy, gdy sąd lub przewodniczący sam wyznacza stronie czas na dokonanie określonej czynności, na przykład na uzupełnienie braków, złożenie pisma przygotowawczego, wypowiedzenie się co do twierdzeń przeciwnika czy przedstawienie dokumentów. Przepis nie dotyczy terminów, których długość określa ustawa, takich jak termin do wniesienia środka zaskarżenia. Kluczowe znaczenie ma to, czy strona była obecna przy ogłoszeniu postanowienia lub zarządzenia, czy też otrzymała je na piśmie w trybie doręczenia z urzędu. Prawidłowe ustalenie początku biegu terminu przekłada się bezpośrednio na ocenę, czy czynność została dokonana w czasie, czy z uchybieniem terminu, a więc bezskutecznie.
Na rozprawie sąd ogłasza zarządzenie zobowiązujące powoda obecnego na sali do złożenia pisma z ustosunkowaniem się do odpowiedzi na pozew w terminie czternastu dni. W takiej sytuacji termin biegnie od dnia ogłoszenia zarządzenia na rozprawie, a nie od chwili, w której powód ewentualnie otrzyma protokół lub odpis zarządzenia. Gdyby jednak to samo zobowiązanie zostało nałożone na posiedzeniu niejawnym, a kodeks przewidywałby doręczenie zarządzenia z urzędu, czternaście dni liczono by dopiero od dnia odbioru przesyłki z sądu. Różnica bywa istotna, ponieważ między ogłoszeniem a doręczeniem może upłynąć kilka lub kilkanaście dni.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każdy termin zaczyna biec dopiero od otrzymania pisma z sądu - art. 164 KPC pokazuje, że przy ogłoszeniu na posiedzeniu doręczenie nie jest potrzebne. Drugim nieporozumieniem jest mylenie terminu sądowego z ustawowym, mimo że tylko ten pierwszy może być przez sąd przedłużony lub skrócony. Zdarza się też błędne liczenie terminu od dnia ogłoszenia zamiast od dnia następnego, co wynika z odrębnych reguł obliczania terminów. Nieobecność strony na posiedzeniu, o którym była prawidłowo zawiadomiona, zwykle nie przesuwa początku biegu terminu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy termin może być uchybiony, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… ten jest zbliżony do procesowych terminów sądowych, czyli terminów dokonania czynno- ści procesowych, które wyznacza stronie postępowania cywilnego sąd lub przewod- niczący (art. 164 k.p.c.), w odróżnieniu od procesowych terminów ustawowych okre- ślonych bezpośrednio przez ustawę. Jednak nie ulega wątpliwości, że bez sprecy- zowania terminu udzielenia informacji nie można mówić o rzeczywistym obowiązku sankcjonowanym kara…
Fragment uzasadnienia
… dzień wypowiedzenia, 5) naruszenie przepisu art. 167 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z przepisem art. 166 kodeksu postępowania cywilnego w związku z przepisem art. 164 kodeksu postępowania cywilnego poprzez uwzględnienie spóźnionych zarzutów strony pozwanej do opinii biegłego sądowego, 6) naruszenie przepisu art. 78 kodeksu cywilnego w zw. z przepisem art. 245 kodeksu postępowania cywilnego, 7) sprzeczność ustaleń Sądu…
Fragment uzasadnienia
… o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku leśnym z dnia 20 lipca 2018r. ; g) art. 164 w zw. z art. 167 KPC polegające na ich pominięciu, tj. dokonaniu przez Sąd z urzędu, zmiany sankcji przewidzianej w wydanym postanowieniu na wypadek bezczynnego upływu terminu wyznaczonego Powodowi na uzupełnienie braków formalnych/ tj. z sankcji umorzenia postępowania na: ponowne…
Fragment uzasadnienia
… postępowania czy też konkretnego zdarzenia procesowego, z którym wniosek może być połączony, stwierdzić trzeba, że nie mamy tu do czynienia z terminem procesowym w rozumieniu art. 164 i n. k.p.c. (tak np. Olczak-Dąbrowska [w:] „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–505 39 ” Tom I pod red. T. Szanciły, Warszawa 2019, teza 2 do art. 164). Konsekwencją tego jest niemożność zastosowania przepisów o przywróceniu…
Fragment uzasadnienia
… ustawodawca rozumiał pojęcie terminu sądowego za systemowo tożsame, na gruncie wszystkich wyliczonych w przepisie postępowań (sądowych). Dlatego należało odwołać się do treści art. 164 k.p.c. , który stanowi, że: „Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia, a gdy kodeks przewiduje doręczenie z urzędu - od jego…
Fragment uzasadnienia
… była okoliczność podnoszona przez pełnomocnika skarżącego w piśmie uzupełniającego braki, iż przedmiotowe wezwanie otrzymał dopiero 23 sierpnia 2019 r. Zgodnie bowiem z art. 164 k.p.c. bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin sądowy) rozpoczyna się w przypadku doręczenia zarządzenia z urzędu - od jego doręczenia. Nieistotne jest natomiast kto dokonał odebrania przedmiotowej przesyłki. Mając na uwadze…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 164: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoTermin sądowy wyznacza sąd lub przewodniczący, a termin ustawowy wynika wprost z przepisów kodeksu. Art. 164 KPC dotyczy wyłącznie terminów sądowych.
Jeżeli sąd ogłosił postanowienie lub zarządzenie na posiedzeniu, termin biegnie od tego ogłoszenia, a nie od późniejszego otrzymania pisma.
Wtedy, gdy kodeks przewiduje doręczenie danego postanowienia lub zarządzenia z urzędu. W takim wypadku decyduje dzień odbioru pisma z sądu.
Co do zasady nie, jeżeli strona była prawidłowo zawiadomiona o posiedzeniu, a przepisy nie wymagają doręczenia orzeczenia z urzędu.
Terminy sądowe, w odróżnieniu od ustawowych, mogą być przez sąd przedłużane lub skracane na zasadach określonych w odrębnych przepisach kodeksu.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 164