Art. 139².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 139² KPC dotyczy sytuacji opisanej w art. 139¹ § 1 KPC, czyli przypadku, w którym pozwanemu nie udało się skutecznie doręczyć pozwu lub innego pisma procesowego wywołującego potrzebę obrony jego praw, a przesyłka wróciła do sądu po dwukrotnej awizacji. Zasadą wynikającą z art. 139¹ § 1 KPC jest, że sąd zobowiązuje powoda do doręczenia korespondencji pozwanemu za pośrednictwem komornika. Art. 139² KPC wprowadza wyjątek od tego mechanizmu: jeżeli powód mieszka lub ma siedzibę za granicą i jednocześnie nie jest zastępowany przez adwokata, radcę prawnego albo rzecznika patentowego wykonującego zawód w Rzeczypospolitej Polskiej, sąd nie przerzuca tego obowiązku na powoda, lecz z urzędu nakazuje doręczenie korespondencji pozwanemu za pośrednictwem komornika. Przepis nakazuje ponadto odpowiednie stosowanie art. 130⁴ § 2 zdanie drugie KPC, który dotyczy kwestii związanych z wydatkami na czynność zarządzoną przez sąd.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy zaistniała podstawa z art. 139¹ § 1 KPC, a więc nastąpił nieskuteczny zwrot przesyłki adresowanej do pozwanego. Muszą przy tym wystąpić łącznie dwie dodatkowe przesłanki: miejsce zamieszkania lub siedziba powoda znajduje się za granicą oraz powód nie ma w sprawie profesjonalnego pełnomocnika wykonującego zawód w Polsce. Jeżeli powód mieszkający za granicą ustanowił polskiego adwokata lub radcę prawnego, art. 139² KPC nie działa i stosuje się ogólny mechanizm z art. 139¹ § 1 KPC. Ocena tych przesłanek należy do sądu, który podejmuje decyzję z urzędu, bez potrzeby składania wniosku przez którąkolwiek ze stron.

Przykład

Spółka z siedzibą w Niemczech pozywa przed polskim sądem kontrahenta o zapłatę za dostarczony towar i prowadzi sprawę samodzielnie, bez polskiego pełnomocnika. Sąd wysyła pozwanemu odpis pozwu, jednak przesyłka wraca po dwukrotnym awizowaniu jako niepodjęta w terminie. Zamiast wzywać zagraniczną spółkę do zorganizowania doręczenia przez komornika, sąd na podstawie art. 139² KPC z urzędu nakazuje takie doręczenie. Komornik podejmuje próbę osobistego doręczenia pisma pozwanemu pod wskazanym adresem, a wynik tej czynności trafia do akt sprawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że każdy powód mieszkający za granicą korzysta z tego udogodnienia - decyduje także brak polskiego profesjonalnego pełnomocnika. Drugim jest założenie, że działanie sądu z urzędu oznacza całkowitą bezpłatność czynności, podczas gdy przepis odsyła do odpowiedniego stosowania art. 130⁴ § 2 zdanie drugie KPC. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie art. 139² KPC jako przepisu wyłączającego skutki bezskutecznego doręczenia - służy on wyłącznie temu, aby próba doręczenia była realnie podjęta. Warto też pamiętać, że przepis dotyczy korespondencji kierowanej do pozwanego, a nie doręczeń na dalszym etapie postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena spełnienia przesłanek zależy od okoliczności konkretnego postępowania.