Art. 139¹.

Co stanowi przepis

Art. 139¹ KPC wprowadza szczególny tryb doręczenia pierwszego pisma w sprawie pozwanemu będącemu osobą fizyczną. Jeżeli pozwany, mimo dwukrotnego awizowania przesyłki zgodnie z art. 139 § 1 zdanie drugie, nie odebrał pozwu, innego pisma procesowego albo orzeczenia wywołującego potrzebę podjęcia obrony jego praw, a wcześniej nie doręczono mu w tej sprawie żadnego pisma w sposób przewidziany w przepisach poprzedzających, przewodniczący zawiadamia o tym powoda. Przesyła mu odpis pisma sądowego przeznaczonego dla pozwanego i zobowiązuje go do doręczenia tego odpisu za pośrednictwem komornika. Powód ma dwa miesiące od doręczenia zobowiązania na złożenie do akt potwierdzenia doręczenia przez komornika albo na zwrot korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwany zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie. Bezskuteczny upływ tego terminu otwiera drogę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Tryb ten dotyczy wyłącznie pozwanych będących osobami fizycznymi i wyłącznie pierwszego pisma, które wywołuje potrzebę podjęcia obrony praw. Nie stosuje się go, gdy zastosowanie ma art. 139 § 2 KPC lub inny przepis szczególny przewidujący skutek doręczenia. Zgodnie z § 1¹ przepisu nie stosuje się także wtedy, gdy mimo nieodebrania korespondencji aktualność adresu wskazanego w pozwie nie budzi wątpliwości, na przykład w świetle danych znanych sądowi. Paragraf 3 przewiduje, że jeżeli powód wykaże dowodem na piśmie zamieszkiwanie pozwanego pod wskazanym adresem, korespondencję przesłaną w sposób z art. 139 § 1 KPC uważa się za doręczoną, a późniejsze doręczenie przez komornika nie powoduje ponownego rozpoczęcia biegu terminów, o czym pozwanego należy pouczyć.

Przykład

Powód wnosi pozew o zapłatę przeciwko dawnemu kontrahentowi, podając adres z umowy. Przesyłka z sądu wraca po dwukrotnym awizowaniu jako nieodebrana, a wcześniej pozwanemu nie doręczono w tej sprawie żadnego pisma. Sąd przesyła powodowi odpis pozwu i zobowiązuje go do doręczenia przez komornika. Powód w ciągu dwóch miesięcy zleca komornikowi doręczenie i składa do akt potwierdzenie; gdyby tego nie zrobił, sąd mógłby zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 KPC.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że art. 139¹ KPC obejmuje każde niedoręczone pismo w toku procesu - dotyczy on tylko pierwszego pisma wywołującego potrzebę obrony praw. Mylnie przyjmuje się też, że komornik ma odnaleźć pozwanego w każdych warunkach; komornik doręcza pod adres wskazany przez powoda, a odrębną kwestią jest ustalenie miejsca pobytu. Nieporozumieniem jest również przekonanie, że niezłożenie potwierdzenia w terminie kończy sprawę - skutkiem jest zawieszenie postępowania, a nie jego umorzenie z mocy tego przepisu. Warto pamiętać, że wykazanie zamieszkiwania pozwanego dowodem na piśmie sprawia, iż wcześniejsza przesyłka jest uznana za doręczoną, a terminy nie biegną od nowa. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.