Art. 131².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 131(2) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze została zachowana w tekście ustawy wyłącznie jako pusta pozycja z adnotacją "(uchylony)", ale nie zawiera już żadnej normy prawnej. Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie przenumerowywać pozostałych artykułów Kodeksu i nie burzyć spójności licznych odesłań zawartych w innych ustawach oraz w dokumentach procesowych. Z artykułu w tym brzmieniu nie da się zatem wyprowadzić żadnego uprawnienia, obowiązku ani wymogu formalnego. Sam numer z indeksem górnym wskazuje, że przepis był w przeszłości dodany do Kodeksu między art. 131 a art. 132, a następnie usunięty kolejną nowelizacją.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W obecnym stanie prawnym art. 131(2) KPC nie ma zastosowania do żadnej czynności procesowej i nie może stanowić podstawy wniosku, zarzutu ani rozstrzygnięcia sądu. Znaczenie zachowuje jedynie w perspektywie historycznej i przy analizie przepisów przejściowych: jeżeli dana ustawa nowelizująca przewiduje, że do postępowań wszczętych przed określoną datą stosuje się przepisy dotychczasowe, to przy badaniu takich starszych spraw sięga się do tekstu obowiązującego w danym czasie. Praktyczne odniesienie do tego artykułu pojawia się także wtedy, gdy czytelnik korzysta ze starszego wydania komentarza, wzoru pisma albo orzeczenia sprzed nowelizacji. W takich sytuacjach konieczne jest ustalenie, która regulacja przejęła materię usuniętego przepisu. Dla spraw bieżących punktem odniesienia pozostają obowiązujące przepisy o doręczeniach i o pismach procesowych.

Przykład

Przedsiębiorca przygotowuje odpowiedź na pozew i korzysta z wzoru pobranego z internetu sprzed kilku lat. We wzorze znajduje powołanie na art. 131(2) KPC i chce je przepisać do własnego pisma. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu w wiarygodnym źródle okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)", więc powołanie się na niego byłoby bezprzedmiotowe. Przedsiębiorca usuwa nieaktualne odesłanie i formułuje swoje stanowisko w oparciu o przepisy, które obowiązują w dniu wnoszenia pisma.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w Kodeksie, to przepis w jakiejś formie obowiązuje - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie wyłącza jego moc. Drugim błędem jest mylenie uchylenia z zawieszeniem stosowania lub z utratą mocy stwierdzoną przez Trybunał Konstytucyjny; skutki tych zdarzeń są odmienne. Trzecim jest automatyczne założenie, że materia usuniętego przepisu w ogóle zniknęła z porządku prawnego, podczas gdy często zostaje ona przeniesiona do innego artykułu w zmienionym kształcie. Warto również pamiętać, że data uchylenia bywa istotna dla spraw w toku ze względu na przepisy międzyczasowe. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o postępowanie wszczęte przed nowelizacją, warto skonsultować się z prawnikiem.