Art. 131¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 131(1) KPC wprowadza do postępowania cywilnego instytucję doręczenia elektronicznego, czyli doręczenia dokonywanego przez sąd za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Zgodnie z § 1 sąd doręcza pisma w tej formie wtedy, gdy adresat sam wniósł pismo przez system teleinformatyczny albo gdy dokonał wyboru wnoszenia pism w takiej postaci. Paragraf 2 określa moment skuteczności doręczenia: pismo uznaje się za doręczone w chwili wskazanej w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji, a jeżeli takiego potwierdzenia brak, doręczenie staje się skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie. Przepis wyraźnie wyłącza tu stosowanie art. 134 § 1 KPC, czyli ograniczeń co do pory dokonywania doręczeń. Paragraf 2(1) pozwala adresatowi, który wybrał elektroniczne wnoszenie pism, zrezygnować z doręczenia elektronicznego, natomiast § 3 zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do uregulowania trybu i sposobu takich doręczeń w rozporządzeniu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy po stronie adresata wystąpiło jedno z dwóch zdarzeń wskazanych w § 1: wniesienie pisma przez system teleinformatyczny albo dokonanie wyboru takiego sposobu wnoszenia pism. Doręczenie elektroniczne nie jest zatem narzucane każdemu uczestnikowi postępowania niezależnie od jego woli - punktem wyjścia pozostaje aktywność samego adresata. Sposób ten obejmuje pisma sądowe kierowane do stron, uczestników i ich pełnomocników w toku sprawy prowadzonej w systemie. Skuteczność doręczenia ocenia się według chwili z elektronicznego potwierdzenia odbioru, a w razie jego braku - według upływu czternastodniowego terminu, co ma zapobiegać blokowaniu postępowania przez nieodbieranie korespondencji. Rezygnacja przewidziana w § 2(1) dotyczy tylko osoby, która wcześniej dokonała wyboru elektronicznego wnoszenia pism.

Przykład

Strona postępowania złożyła pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wskutek czego sąd doręcza jej dalsze pisma w tej samej formie. Sąd umieszcza w systemie zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych w dniu 5 marca, a strona loguje się i odbiera korespondencję 8 marca, co zostaje odnotowane w elektronicznym potwierdzeniu odbioru. W takim wypadku pismo uważa się za doręczone 8 marca i od dnia następnego biegnie termin do wykonania zarządzenia. Gdyby strona w ogóle się nie zalogowała, doręczenie stałoby się skuteczne z upływem 14 dni od 5 marca, a termin na uzupełnienie braków rozpocząłby bieg mimo faktycznego nieodczytania pisma.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro pismo nie zostało odczytane, to nie zostało doręczone - art. 131(1) § 2 KPC wprost przewiduje skutek doręczenia po 14 dniach od umieszczenia pisma w systemie. Mylące bywa też utożsamianie doręczenia elektronicznego z korespondencją e-mailową; przepis dotyczy wyłącznie systemu teleinformatycznego, a nie zwykłej poczty elektronicznej. Nieporozumieniem jest również zakładanie, że rezygnacja z doręczeń elektronicznych działa wstecz i niweczy doręczenia już dokonane. Warto też pamiętać, że wyłączenie art. 134 § 1 KPC oznacza brak ograniczeń czasowych typowych dla doręczeń tradycyjnych. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, zwłaszcza gdy od daty doręczenia zależy bieg terminu procesowego.