Art. 130⁵.

Co stanowi przepis

Art. 130(5) Kodeksu postępowania cywilnego zawiera normę kompetencyjną o charakterze organizacyjnym. Przewiduje on, że w przypadkach uregulowanych w art. 125 oraz w art. 130-130(4) KPC czynności zastrzeżone dla przewodniczącego może wykonywać także referendarz sądowy. Przepis nie tworzy więc nowych obowiązków dla stron ani nie zmienia zasad wnoszenia pism procesowych - jedynie wskazuje, kto w sądzie może dokonać określonych czynności. Chodzi o czynności związane z pismami procesowymi, w tym z ich formą, wnoszeniem za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wzywaniem do uzupełnienia braków formalnych oraz do uiszczenia lub uzupełnienia opłaty. Konstrukcja ta jest wyrazem szerszego założenia ustawodawcy, aby odciążyć sędziów od czynności o charakterze techniczno-porządkowym i powierzyć je referendarzom sądowym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 130(5) KPC znajduje zastosowanie na etapie wstępnej kontroli pisma procesowego, a więc jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, choć również w toku postępowania, gdy strona składa kolejne pisma. Warunkiem jest to, aby dana czynność mieściła się w zakresie wskazanym w tym przepisie, czyli wynikała z art. 125 lub z art. 130-130(4) KPC. Referendarz nie przejmuje wówczas roli sądu orzekającego co do istoty sprawy, lecz działa w granicach kompetencji przewodniczącego. Przepis ma charakter fakultatywny w tym sensie, że wskazuje możliwość, a nie obowiązek powierzenia tych czynności referendarzowi; o organizacji pracy w danym sądzie decyduje jego wewnętrzny podział zadań. Dla strony postępowania skutek wezwania wystosowanego przez referendarza jest taki sam, jak gdyby pochodziło ono od przewodniczącego.

Przykład

Pan Krzysztof wnosi pozew o zapłatę, ale nie dołącza odpisu pozwu dla strony przeciwnej i nie uiszcza opłaty sądowej. Po wpłynięciu pisma do sądu czynności sprawdzające wykonuje referendarz sądowy, który wzywa powoda do uzupełnienia braków formalnych i do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie. Pan Krzysztof otrzymuje wezwanie podpisane przez referendarza i zastanawia się, czy musi je wykonać, skoro nie pochodzi ono od sędziego. Zgodnie z art. 130(5) KPC wezwanie jest w pełni skuteczne, a brak reakcji w terminie wywoła takie same konsekwencje procesowe, jak przy wezwaniu przewodniczącego.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że pismo lub zarządzenie referendarza sądowego można zignorować albo że jest ono "mniej wiążące" niż zarządzenie przewodniczącego. Drugim nieporozumieniem jest sądzenie, że art. 130(5) KPC pozwala referendarzowi rozstrzygać o zasadności powództwa - przepis dotyczy wyłącznie czynności wskazanych w art. 125 oraz art. 130-130(4) KPC. Mylące bywa też założenie, że skoro czynność wykonuje referendarz, strona traci możliwość jej kwestionowania; środki zaskarżenia przewidziane w przepisach szczególnych pozostają dostępne na ogólnych zasadach. Warto również pamiętać, że terminy wyznaczone w wezwaniu referendarza biegną normalnie i ich uchybienie może prowadzić do zwrotu pisma. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy ocenie skutków otrzymanego wezwania i sposobu reakcji na nie, warto skonsultować się z prawnikiem.