Art. 130³.

Co stanowi przepis

Art. 130³ KPC reguluje sytuację, w której obowiązek zapłaty albo uzupełnienia opłaty sądowej pojawia się już po wniesieniu pisma, a więc w toku sprawy, a nie od razu przy jego złożeniu. Paragraf 1 nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o brakach fiskalnych pisma (art. 126¹, art. 126², art. 130 § 1 i § 1¹ oraz art. 130²), jeżeli obowiązek ten powstał zanim odpis pisma został wysłany innym stronom, a gdy takich stron nie ma - zanim wysłano zawiadomienie o terminie posiedzenia. Przepis wymienia trzy przyczyny takiego wcześniejszego obowiązku: ustalenie przez sąd wyższej wartości przedmiotu sporu, cofnięcie zwolnienia od kosztów sądowych oraz uchylenie kurateli. Paragraf 2 obejmuje pozostałe przypadki, czyli obowiązek powstały z innych przyczyn albo na późniejszym etapie: wówczas przewodniczący wzywa zobowiązanego do zapłaty w terminie tygodnia, a bezskuteczny upływ tego terminu nie wstrzymuje biegu postępowania. O obowiązku uiszczenia opłaty sąd orzeka wtedy w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady dotyczące zwrotu kosztów procesu. Paragraf 3 wydłuża termin do miesiąca, gdy zobowiązany mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela, a przy doręczeniu poza terytorium Unii Europejskiej - do co najmniej trzech miesięcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 130³ KPC znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy potrzeba dopłaty ujawnia się już po złożeniu pisma. Kluczowe jest ustalenie momentu, w którym obowiązek powstał, ponieważ od tego zależy, czy sprawa toczy się dalej mimo braku wpłaty, czy stosuje się rygory właściwe dla braków fiskalnych pisma. Przepis dotyczy zarówno powoda, jak i innych uczestników zobowiązanych do zapłaty, w tym strony, której cofnięto zwolnienie od kosztów sądowych. Ma znaczenie także w sprawach z elementem zagranicznym, gdzie ustawodawca przewidział dłuższe terminy na zapłatę.

Przykład

Powód wniósł pozew o zapłatę, wskazując wartość przedmiotu sporu na 30 000 zł i wnosząc odpowiednią opłatę. Sąd, badając sprawę, ustalił wyższą wartość przedmiotu sporu, co oznacza konieczność dopłaty. Jeżeli nastąpiło to jeszcze przed wysłaniem odpisu pozwu pozwanemu, sąd zastosuje odpowiednio przepisy o brakach fiskalnych. Gdyby jednak odpis pozwu został już wysłany, przewodniczący wezwie powoda do zapłaty w terminie tygodnia, a brak wpłaty nie wstrzyma sprawy - o opłacie sąd rozstrzygnie w wyroku.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że niezapłacenie opłaty na wezwanie z § 2 zawsze prowadzi do zwrotu pisma lub odrzucenia środka zaskarżenia. Przepis wyraźnie stanowi inaczej: sąd prowadzi sprawę dalej, a rozliczenie następuje w orzeczeniu kończącym. Mylące bywa też założenie, że termin zawsze wynosi tydzień - dla osób zamieszkałych za granicą § 3 przewiduje terminy dłuższe. Nie należy również utożsamiać tego przepisu z regulacją braków pisma wnoszonego po raz pierwszy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.