Art. 130².

Co stanowi przepis

Art. 130(2) KPC wprowadza szczególny, surowszy tryb postępowania z pismami procesowymi wnoszonymi przez zawodowych pełnomocników. Zgodnie z § 1, jeżeli pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca je bez wezwania o uiszczenie opłaty. Dotyczy to jednak wyłącznie pism podlegających opłacie stałej albo opłacie stosunkowej obliczanej od wartości przedmiotu sporu wskazanej przez samą stronę. Paragraf 2 łagodzi ten skutek: w terminie tygodnia od doręczenia zarządzenia o zwrocie strona może uiścić brakującą opłatę, a wówczas pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Ta możliwość nie działa jednak przy kolejnym zwrocie pisma z tej samej przyczyny. Paragraf 5 wyłącza stosowanie § 1 wtedy, gdy obowiązek zapłaty opłaty stosunkowej powstał dopiero na skutek sprawdzenia przez sąd wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: pismo pochodzi od profesjonalnego pełnomocnika wymienionego w § 1 oraz wysokość opłaty da się ustalić bez udziału sądu - jest to opłata stała albo stosunkowa liczona od wartości podanej przez stronę. Wówczas sąd nie wzywa do uzupełnienia braku fiskalnego, lecz od razu zwraca pismo zarządzeniem przewodniczącego. Jeżeli natomiast pismo wnosi strona działająca samodzielnie albo pełnomocnik niebędący adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, obowiązuje zwykły tryb wezwania do opłaty. Art. 130(2) KPC nie znajdzie też zastosowania, gdy dopłata wynika z późniejszej weryfikacji wartości przedmiotu sporu przez sąd, co wynika wprost z § 5.

Przykład

Radca prawny wnosi w imieniu klienta pozew o zapłatę 40 000 zł i uiszcza opłatę niższą niż wymagana opłata stosunkowa liczona od tej wartości. Przewodniczący nie wzywa do dopłaty, lecz zarządza zwrot pozwu. Pełnomocnik, który otrzymał zarządzenie, w ciągu tygodnia dopłaca brakującą kwotę - dzięki temu pozew wywołuje skutek od dnia pierwotnego złożenia, co ma znaczenie zwłaszcza dla zachowania terminu przedawnienia. Gdyby jednak w tej samej sprawie doszło do kolejnego zwrotu z tego samego powodu, późniejsza wpłata nie przywróci już daty pierwotnego wniesienia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że sąd zawsze najpierw wzywa do uzupełnienia opłaty - wobec zawodowych pełnomocników zasadą jest zwrot bez wezwania. Drugim jest liczenie terminu tygodniowego od daty wydania zarządzenia zamiast od jego doręczenia. Mylnie przyjmuje się także, że dopłata zawsze ratuje pismo, podczas gdy przy kolejnym zwrocie z tej samej przyczyny skutek wsteczny nie następuje. Bywa również pomijane wyłączenie z § 5, dotyczące sytuacji sprawdzenia wartości przedmiotu sporu przez sąd. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.