Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1216 KPC reguluje sytuację, w której równolegle toczą się dwa postępowania dotyczące tego samego wyroku sądu polubownego (arbitrażowego): postępowanie ze skargi o uchylenie tego wyroku oraz postępowanie o jego uznanie albo stwierdzenie wykonalności. Zgodnie z § 1, jeżeli wniesiono skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego zgodnie z przepisami tytułu VII, sąd rozpoznający wniosek o uznanie albo stwierdzenie wykonalności może odroczyć rozpoznanie sprawy. Sąd ten może ponadto, na wniosek strony żądającej uznania albo stwierdzenia wykonalności, nakazać drugiej stronie złożenie stosownego zabezpieczenia. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie tej reguły wtedy, gdy skargę o uchylenie wyroku wydanego za granicą wniesiono w państwie, w którym lub według prawa którego wyrok zapadł. Paragraf 3 rozciąga oba rozwiązania odpowiednio na ugodę zawartą przed sądem polubownym.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy przed sądem państwowym zawisł już wniosek o uznanie albo stwierdzenie wykonalności wyroku arbitrażowego, a jednocześnie ten sam wyrok jest kwestionowany skargą o uchylenie. Nie ma znaczenia, czy chodzi o wyrok wydany w Polsce, czy za granicą - w tym drugim przypadku istotne jest, aby skarga została wniesiona w państwie pochodzenia wyroku lub w państwie, według prawa którego wyrok wydano. Odroczenie rozpoznania sprawy jest fakultatywne: sąd ocenia, czy zawieszenie decyzji do czasu rozstrzygnięcia skargi jest celowe, biorąc pod uwagę między innymi realność zarzutów i przebieg sprawy. Zabezpieczenie natomiast nie jest orzekane z urzędu - konieczny jest wniosek strony, która domaga się uznania lub wykonalności. Regulacja obejmuje także ugody arbitrażowe, ponieważ podlegają one analogicznemu reżimowi kontroli sądowej.
Przykład
Spółka budowlana uzyskała korzystny wyrok sądu polubownego zasądzający na jej rzecz wynagrodzenie od inwestora i złożyła w sądzie wniosek o stwierdzenie wykonalności tego wyroku. Inwestor równocześnie wniósł skargę o uchylenie wyroku, powołując się na wady postępowania arbitrażowego. Sąd rozpoznający wniosek o stwierdzenie wykonalności może wówczas odroczyć rozpoznanie sprawy do czasu rozstrzygnięcia skargi, aby uniknąć wykonania wyroku, który mógłby zostać uchylony. Na wniosek spółki budowlanej sąd może jednak nakazać inwestorowi złożenie stosownego zabezpieczenia, aby oczekiwanie nie pozbawiło wierzyciela realnej możliwości zaspokojenia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że samo wniesienie skargi o uchylenie automatycznie wstrzymuje postępowanie o uznanie lub wykonalność - art. 1216 KPC daje sądowi jedynie możliwość, a nie obowiązek odroczenia. Drugim jest oczekiwanie, że zabezpieczenie zostanie orzeczone samo z siebie; bez wniosku strony sąd go nie nakaże. Mylące bywa też utożsamianie odroczenia z odmową uznania wyroku - odroczenie jest tylko czasowym wstrzymaniem rozstrzygnięcia. Wreszcie nie każda skarga wniesiona za granicą uruchamia ten mechanizm: liczy się miejsce lub prawo, według którego wyrok został wydany. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena celowości odroczenia i zakresu zabezpieczenia zależy od realiów konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.