Art. 1209.

Co stanowi przepis

Art. 1209 KPC wprowadza szczególny mechanizm, dzięki któremu sprawa zakończona wyrokiem sądu polubownego może wrócić na krótko do arbitrów, zamiast od razu prowadzić do uchylenia tego wyroku przez sąd państwowy. Zgodnie z § 1 sąd, do którego wniesiono skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego, może - wyłącznie na wniosek jednej ze stron - zawiesić postępowanie na czas określony. Celem zawieszenia jest umożliwienie sądowi polubownemu ponownego podjęcia postępowania, tak aby usunąć podstawy do uchylenia wyroku. Paragraf 2 precyzuje, że w podjętym w ten sposób postępowaniu sąd polubowny wykonuje czynności wskazane przez sąd, a odpowiednie zastosowanie znajduje art. 1202 KPC. Ustawodawca wyraźnie zastrzega, że stronom nie przysługuje odrębna skarga o uchylenie wyroku wydanego w tym trybie, a zarzuty do czynności arbitrów oraz przeciwko wydanemu wyrokowi rozpoznaje sąd po podjęciu zawieszonego postępowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego została już skutecznie wniesiona i sprawa toczy się przed sądem powszechnym. Konieczny jest wniosek co najmniej jednej ze stron - sąd nie zawiesza postępowania w tym celu z urzędu. Zawieszenie ma charakter celowy i terminowy: sąd oznacza czas, w jakim arbitrzy mają wykonać wskazane czynności. Mechanizm ten jest sensowny tam, gdzie uchybienie ma charakter usuwalny, na przykład dotyczy braków uzasadnienia, nierozpoznania części żądania czy uchybień proceduralnych, które można naprawić w ponownie podjętym postępowaniu arbitrażowym. Nie służy on natomiast ponownemu merytorycznemu badaniu sprawy przez sąd państwowy.

Przykład

Spółka budowlana i inwestor poddali spór o rozliczenie robót pod arbitraż. Po ogłoszeniu wyroku inwestor wniósł skargę o jego uchylenie, wskazując, że zespół orzekający nie odniósł się do jednego z podniesionych zarzutów potrącenia, co jego zdaniem naruszyło prawo do wysłuchania. Zamiast dążyć do natychmiastowego uchylenia wyroku, spółka złożyła wniosek o zawieszenie postępowania na trzy miesiące w trybie art. 1209 § 1 KPC, aby arbitrzy mogli podjąć postępowanie i uzupełnić rozstrzygnięcie. Po wykonaniu czynności wskazanych przez sąd akta wracają do sądu, który rozpoznaje zarzuty stron do tych czynności i do wydanego wyroku w ramach toczącego się już postępowania ze skargi.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wyrok wydany po ponownym podjęciu postępowania można zaskarżyć nową, odrębną skargą o uchylenie - art. 1209 § 2 KPC wyraźnie to wyłącza. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zawieszenia jako obowiązku sądu; jest to rozwiązanie fakultatywne, a sąd ocenia jego celowość. Strony mylnie zakładają też, że arbitrzy odzyskują pełną swobodę - w istocie działają w granicach czynności wskazanych przez sąd i w wyznaczonym czasie. Wreszcie zawieszenie nie oznacza cofnięcia skargi ani zrzeczenia się zarzutów, które i tak zostaną rozpoznane po podjęciu postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena, czy dana wada wyroku arbitrażowego jest usuwalna, wymaga analizy konkretnych akt.