Co stanowi przepis
Art. 1197 KPC określa, jak ma wyglądać wyrok wydany przez sąd polubowny (arbitrażowy). Zgodnie z § 1 wyrok musi zostać sporządzony na piśmie i podpisany przez arbitrów, którzy go wydali; gdy skład liczy trzech lub więcej arbitrów, wystarczą podpisy większości z nich, ale konieczne jest wskazanie przyczyny braku pozostałych podpisów. Paragraf 2 wymaga, aby wyrok zawierał motywy rozstrzygnięcia, czyli wyjaśnienie, dlaczego sąd polubowny orzekł w taki, a nie inny sposób. Paragraf 3 wylicza dalsze elementy: wskazanie zapisu na sąd polubowny stanowiącego podstawę orzekania, oznaczenie stron i arbitrów oraz określenie daty i miejsca wydania wyroku; jeżeli arbitrzy podpisują wyrok w różnych państwach, a strony nie ustaliły miejsca wydania, miejsce to określa sam sąd polubowny. Wreszcie § 4 nakazuje doręczenie wyroku stronom.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy spór został poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego na podstawie ważnego zapisu na sąd polubowny i postępowanie kończy się wyrokiem. Dotyczy to zarówno arbitrażu instytucjonalnego, prowadzonego przy stałych ośrodkach arbitrażowych, jak i arbitrażu ad hoc powołanego wyłącznie do jednej sprawy. Znaczenie art. 1197 KPC ujawnia się szczególnie na etapie późniejszym: przy wniosku o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku albo przy skardze o jego uchylenie, gdy badane są uchybienia postępowania. Wskazanie miejsca wydania wyroku ma dodatkowo znaczenie dla ustalenia, czy wyrok jest wyrokiem krajowym, czy zagranicznym.
Przykład
Dwie spółki zawarły umowę o roboty budowlane z klauzulą arbitrażową i spór o zapłatę wynagrodzenia rozpoznawał trzyosobowy skład arbitrów. Po zamknięciu postępowania arbitrzy sporządzili wyrok na piśmie, wskazali w nim klauzulę arbitrażową z umowy, oznaczyli obie spółki i swoje nazwiska, podali datę oraz miejsce wydania, a także obszernie uzasadnili, dlaczego uznali roszczenie za zasadne w części. Jeden z arbitrów odmówił podpisania wyroku, więc pozostali dwaj podpisali dokument i zamieścili adnotację o przyczynie braku trzeciego podpisu. Tak sporządzony wyrok został następnie doręczony obu spółkom, co otworzyło im drogę do dalszych czynności procesowych.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że brak podpisu jednego z arbitrów unieważnia wyrok - art. 1197 § 1 KPC dopuszcza podpisy większości, o ile podano przyczynę braku pozostałych. Drugim jest pogląd, że wyrok arbitrażowy nie wymaga uzasadnienia, ponieważ postępowanie jest odformalizowane; § 2 wyraźnie wymaga motywów rozstrzygnięcia. Mylące bywa też utożsamianie miejsca wydania wyroku z miejscem faktycznego posiedzenia arbitrów - jest to kategoria prawna, a nie wyłącznie faktyczna. Wreszcie samo doręczenie wyroku nie oznacza, że jest on od razu wykonalny w drodze egzekucji: potrzebne jest jeszcze uznanie albo stwierdzenie wykonalności przez sąd państwowy.
W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków uchybień formalnych wyroku arbitrażowego zależy od okoliczności konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.