Co stanowi przepis
Art. 1186 KPC odpowiada na dwa praktyczne pytania: od kiedy toczy się postępowanie arbitrażowe i jak powinno wyglądać pismo, które je inicjuje. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strony nie uzgodniły inaczej, postępowanie przed sądem polubownym rozpoczyna się w dniu, w którym pozwanemu doręczono pismo zawierające żądanie rozpoznania sprawy w postępowaniu przed sądem polubownym, czyli tak zwane wezwanie na arbitraż. Datą wszczęcia nie jest zatem dzień sporządzenia pisma ani dzień jego nadania, lecz dzień dotarcia pisma do drugiej strony. Przepis wskazuje również minimalną treść wezwania: musi ono dokładnie określać strony i przedmiot sporu, wskazywać zapis na sąd polubowny, na podstawie którego postępowanie ma być prowadzone, a także zawierać wyznaczenie arbitra, o ile wyznaczenie to należy do strony wzywającej. Reguła ta ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że strony mogą w umowie lub w wybranym regulaminie arbitrażowym ustalić inny moment wszczęcia postępowania.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy między stronami istnieje ważny zapis na sąd polubowny i jedna z nich decyduje się na skierowanie sporu do arbitrażu zamiast do sądu państwowego. Znajduje on zastosowanie zarówno w arbitrażu ad hoc, jak i w arbitrażu instytucjonalnym, z tym że w tym drugim przypadku pierwszeństwo mają odmienne postanowienia regulaminu wybranej instytucji, jeżeli strony się na niego powołały. Data wszczęcia ustalona na podstawie art. 1186 KPC ma znaczenie przede wszystkim dla oceny biegu terminów, w tym terminów przedawnienia roszczeń oraz terminów umownych. Ma znaczenie także dla ustalenia, według jakiego stanu prawnego i jakich reguł proceduralnych prowadzone będzie postępowanie.
Przykład
Spółka budowlana i inwestor zawarli umowę z klauzulą arbitrażową. Wykonawca, nie otrzymawszy zapłaty za ostatni etap prac, sporządza wezwanie na arbitraż: wskazuje obie strony wraz z adresami, opisuje przedmiot sporu jako żądanie zapłaty wynagrodzenia z konkretnej umowy, powołuje treść zapisu na sąd polubowny i wyznacza swojego arbitra. Pismo zostaje wysłane 5 marca, a doręczone inwestorowi 9 marca. Postępowanie arbitrażowe rozpoczyna się właśnie 9 marca, a nie 5 marca, i od tej daty ocenia się skutki związane ze wszczęciem sprawy.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd to utożsamianie wszczęcia arbitrażu z nadaniem pisma na poczcie lub z ukonstytuowaniem się składu orzekającego. Innym problemem jest zbyt ogólne opisanie przedmiotu sporu lub pominięcie wskazania zapisu na sąd polubowny, co może prowadzić do sporu o skuteczność wezwania. Strony bywają też zaskoczone tym, że nie wyznaczyły arbitra, mimo iż obowiązek ten wynikał z zapisu lub regulaminu. Warto również pamiętać, że regulamin instytucji arbitrażowej może przewidywać inny moment wszczęcia, na przykład wpływ wniosku do sekretariatu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
