PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 1180.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Sąd polubowny może orzekać o swej właściwości, w tym o istnieniu, ważności albo skuteczności zapisu na sąd polubowny. Nieważność albo wygaśnięcie umowy podstawowej, w której zamieszczono zapis na sąd polubowny, samo przez się nie oznacza nieważności lub wygaśnięcia zapisu.

§ 2.Zarzut braku właściwości sądu polubownego może być podniesiony niepóźniej niż w odpowiedzi na pozew lub w innym terminie określonym przez strony, chyba że przed upływem terminu strona nie znała i przy dołożeniu należytej staranności nie mogła poznać podstawy takiego zarzutu albo jego podstawa powstała dopiero po upływie tego terminu. W obu wypadkach sąd polubowny może rozpoznać zarzut podniesiony po terminie, jeżeli uzna opóźnienie za usprawiedliwione. Wyznaczenie arbitra przez stronę lub uczestniczenie strony w jego wyznaczeniu nie pozbawia jej prawa do podniesienia tego zarzutu. Zarzut, że zgłoszone w toku postępowania żądanie strony przeciwnej wykracza poza zakres zapisu na sąd polubowny, powinien być podniesiony niezwłocznie po zgłoszeniu takiego żądania. Sąd polubowny może rozpoznać zarzut podniesiony po tym terminie, jeżeli uzna opóźnienie za usprawiedliwione.

§ 3.O zarzucie, o którym mowa w § 2, sąd polubowny może orzec w odrębnym postanowieniu. Jeżeli sąd polubowny takim postanowieniem oddali zarzut, każda ze stron może w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia jej tego postanowienia wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie. Wszczęcie postępowania przed sądem nie wstrzymuje rozpoznania sprawy przez sąd polubowny. Do postępowania przed sądem przepisy art. 1207 stosuje się odpowiednio. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I ACa 620/20Sąd Apelacyjny w Poznaniu

I ACa 620/20

Fragment uzasadnienia

… względnie poprzez pominięcie, że spór nie jest objęty zapisem na sąd polubowny, a który to zarzut podniosły na zasadzie art. 1206 § 1 pkt 1 i 3 k.p.c. w zw. z a contrario art. 1180 § 2 k.p.c. , albowiem: - wyrok obejmuje roszczenia powoda za okres od 16 października 2017 r. do 30 czerwca 2018 r., mającego powstać w okresie współpracy powoda oraz pozwanych od 2 maja 2013 r. do 9 marca 2018 r., chociaż w tym okresie strony…
  • zapis na sąd polubowny
Czytaj orzeczenie
XVI GC 1071/15Sąd Okręgowy w Warszawie

XVI GC 1071/15

Fragment uzasadnienia

… przez (...) poręczenia. (pozew k. 140 – 152, akta sądu arbitrażowego 3 tomy) W odpowiedzi na pozew (...) podniosło w postępowaniu arbitrażowym zarzut z art. 1180 § 2 k.p.c. , tj. zarzut braku właściwości sądu polubownego i wniosło o odrzucenie pozwu oraz o rozstrzygnięcie przez sąd arbitrażowy postanowieniem w kwestii zgłoszonego zarzutu. (odpowiedź na pozew k. 159 – 189) Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r, Sąd…
Czytaj orzeczenie
XX GC 945/12Sąd Okręgowy w Warszawie

XX GC 945/12

Fragment uzasadnienia

… według norm przepisanych. (...) zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1. naruszenie art. 1161 § 1 k.p.c. , art. 1162 § 1 k.p.c. , art. 1163 § 1 k.p.c. , art. 1180 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 1206 § 1 pkt 1 k.p.c. , poprzez rozstrzygnięcie sprawy przez sąd polubowny - Cywilny Sąd Arbitrażowy (...) sp. z o.o. Oddział w G. w sytuacji gdy brak było zapisu na ten sąd; 2. sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego…
Czytaj orzeczenie
I ACa 472/15Sąd Apelacyjny w Warszawie

I ACa 472/15

Fragment uzasadnienia

… w razie nadejścia zastrzeżonego w zapisie terminu końcowego, a utrata mocy przez zapis na sąd polubowny jest pojęciem tożsamym z wygaśnięciem zapisu o którym mowa w art. 1186, art. 1180 § 1 i art. 1195 § 4 k.p.c. Tożsame stanowisko zajął Dariusz P. Kała w publikacji „ Podstawy skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego ” Kwartalnik ADR rok 2012 nr 4, wskazując, że „Utrata mocy zapisu według prawa dla niego właściwego…
  • skarga o uchylenie wyroku sądu polubownego
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 1180: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1180 KPC przyznaje sądowi polubownemu (arbitrażowemu) kompetencję do samodzielnego rozstrzygania o zakresie własnej właściwości, w tym o tym, czy zapis na sąd polubowny w ogóle istnieje, czy jest ważny i czy wywołuje skutki prawne. Jest to tak zwana zasada kompetencji do orzekania o kompetencji: arbitrzy nie muszą czekać, aż sąd państwowy przesądzi, czy mają prawo prowadzić sprawę. Paragraf 1 wyraża także zasadę autonomiczności (rozdzielności) zapisu - nieważność albo wygaśnięcie umowy głównej, w której zamieszczono klauzulę arbitrażową, sama przez się nie oznacza, że upada również sam zapis. Paragraf 2 określa termin na podniesienie zarzutu braku właściwości, a paragraf 3 przewiduje możliwość wydania odrębnego postanowienia w tej kwestii oraz kontrolę takiego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w każdym postępowaniu przed sądem polubownym, w którym pojawia się spór o to, czy arbitraż jest władny rozpoznać daną sprawę. Zarzut braku właściwości należy podnieść nie później niż w odpowiedzi na pozew albo w innym terminie uzgodnionym przez strony. Wyjątkiem są sytuacje, w których strona nie znała podstawy zarzutu i przy dołożeniu należytej staranności nie mogła jej poznać, albo podstawa ta powstała dopiero po upływie terminu; wówczas, a także gdy sąd polubowny uzna opóźnienie za usprawiedliwione, zarzut może być rozpoznany później. Odrębnie uregulowano zarzut, że żądanie zgłoszone w toku postępowania wykracza poza zakres zapisu - powinien być podniesiony niezwłocznie po zgłoszeniu takiego żądania. Sam fakt, że strona wyznaczyła arbitra lub uczestniczyła w jego wyznaczeniu, nie pozbawia jej prawa do kwestionowania właściwości.

Przykład

Spółka budowlana i inwestor zawarli umowę o roboty budowlane z klauzulą arbitrażową. Inwestor wszczyna arbitraż o zapłatę kary umownej, a wykonawca w odpowiedzi na pozew twierdzi, że cała umowa jest nieważna, więc arbitraż nie ma podstaw do działania. Zgodnie z art. 1180 KPC ewentualna nieważność umowy głównej nie przesądza automatycznie o upadku samego zapisu, a to sąd polubowny w pierwszej kolejności oceni swoją właściwość. Jeżeli wyda odrębne postanowienie oddalające zarzut, wykonawca ma dwa tygodnie od jego doręczenia na wystąpienie do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie, przy czym arbitraż w tym czasie może dalej prowadzić sprawę, a na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zakwestionowanie ważności umowy głównej wystarczy, by zablokować arbitraż - przepis wyraźnie temu przeczy. Drugim jest przeoczenie terminu: zarzut zgłoszony po odpowiedzi na pozew bez usprawiedliwienia opóźnienia może zostać uznany za spóźniony. Trzecim jest założenie, że udział w wyznaczeniu arbitra oznacza uznanie właściwości arbitrażu, co art. 1180 KPC wprost wyklucza. Wreszcie strony bywają zaskoczone tym, że wystąpienie do sądu państwowego nie wstrzymuje postępowania arbitrażowego. W konkretnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skuteczności zapisu i zachowania terminów wymaga analizy dokumentów.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sąd polubowny sam decyduje, czy jest właściwy?

Tak, art. 1180 § 1 KPC pozwala sądowi polubownemu orzekać o swojej właściwości, w tym o istnieniu, ważności i skuteczności zapisu na sąd polubowny.

Czy nieważność umowy powoduje upadek klauzuli arbitrażowej?

Nie automatycznie. Nieważność albo wygaśnięcie umowy podstawowej samo przez się nie oznacza nieważności lub wygaśnięcia zapisu na sąd polubowny.

Do kiedy można podnieść zarzut braku właściwości arbitrażu?

Najpóźniej w odpowiedzi na pozew lub w innym terminie ustalonym przez strony. Późniejszy zarzut jest dopuszczalny, gdy strona nie mogła wcześniej poznać jego podstawy albo gdy sąd polubowny uzna opóźnienie za usprawiedliwione.

Czy wyznaczenie arbitra oznacza zgodę na właściwość arbitrażu?

Nie. Wyznaczenie arbitra przez stronę lub jej udział w wyznaczeniu nie pozbawia prawa do podniesienia zarzutu braku właściwości.

Co zrobić, gdy sąd polubowny oddali zarzut braku właściwości?

Każda ze stron może w terminie dwóch tygodni od doręczenia postanowienia wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie. Postępowanie arbitrażowe może się toczyć dalej, a na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 1180
← Wróć do pełnej ustawy